Skip to content
Жените потешко го надоместуваат сонот по сезонското поместување на часовникот отколку мажите, покажува британско истражување спроведено врз 11.780 лица. Разликите се особено изразени при преминувањето на летно сметање на времето, но се забележуваат и наесен, кога часовниците се враќаат еден час наназад.
Македонија во недела, на 25 октомври, преминува на зимско сметање на времето. Во три часот наутро стрелките ќе се вратат на два часот, со што ноќта ќе биде подолга за еден час.
Иако оваа промена теоретски овозможува еден час повеќе за спиење, истражувањето на Универзитетот во Бристол покажува дека луѓето не го искористуваат целосно дополнителното време.
Научниците анализирале податоци за 11.780 лица на возраст од 43 до 78 години, собрани преку уреди што ги следеле нивните активности и спиењето.
Резултатите, објавени во научното списание Journal of Sleep Research, покажуваат дека при есенското поместување испитаниците спиеле во просек 33 минути подолго отколку претходната недела, а не цел час.
При пролетното поместување, кога часовникот се движи еден час напред, просечното времетраење на сонот било пократко за околу 65 минути во споредба со претходната недела.
Особено интересни се разликите меѓу жените и мажите во деновите по промената.
Кај мажите било забележано благо продолжување на спиењето во работните денови по поместувањето на часовникот. Кај жените, напротив, времетраењето на сонот често било пократко отколку во неделата пред промената.
Овој ефект бил најизразен напролет, додека есенските разлики биле помали.
Истражувачите претпоставуваат дека една од причините може да биде поголемата зачестеност на несоница и тешкотии со спиењето кај жените. Сепак, студијата не утврдила дека ова е директната причина за забележаните разлики.
Научниците нагласуваат дека резултатите не значат дека секоја жена потешко се приспособува на новото време. Истражувањето било ограничено на повозрасна популација, а разликите во спиењето биле утврдени на ниво на испитуваните групи.
Поместувањето на часовникот влијае врз циркадијалниот ритам, односно внатрешниот биолошки часовник што го регулира циклусот на спиење и будност.
Промената на времето може привремено да предизвика замор, поспаност и нарушена концентрација, особено кај луѓето што веќе имаат проблеми со спиењето.
Понов систематски преглед на 157 научни студии, објавен во 2026 година во European Journal of Epidemiology, сепак предупредува дека здравствените последици од сезонското поместување не се еднозначни. Некои истражувања утврдуваат негативни ефекти, додека други покажуваат и одредени поволни промени по есенското враќање на часовникот.
За полесно приспособување, стручњаците препорачуваат редовно време за легнување и будење, изложување на природна дневна светлина и избегнување кофеин во доцните вечерни часови.
Иако во недела ќе добиеме дополнителен час, резултатите покажуваат дека приспособувањето на биолошкиот ритам не е еднакво кај сите луѓе, а кај дел од жените може да биде потешко.
