Skip to content
Што открија досегашните рочишта за трагедијата во дискотеката „Пулс“ во Кочани, кои докази беа изведени, каде се разидуваат наодите на вештаците и што сè уште треба да утврди судот? Рацин ги сумира клучните моменти од судските постапки, од доказите на Обвинителството до најновите сведочења на одбраната, кои повторно го отворија прашањето за безбедноста на објектот и постапувањето на надлежните институции.
Повеќе од година и половина по пожарот на 16 март 2025 година, во кој загинаа 63 лица, а над 200 беа повредени, судските постапки за трагедијата во Кочани продолжуваат. Во главниот процес, по завршувањето на доказната постапка на Обвинителството, започна изведувањето на доказите на одбраната. Паралелно, во одделна постапка против 13 полициски службеници, сведоците зборуваат за полициската контрола пред пожарот и за спасувањето на посетителите откако избувнал огнот.
Досегашните рочишта донесоа бројни сведочења, стручни наоди и спротивставени толкувања, но конечните одговори за кривичната одговорност допрва треба да ги даде судот.
Илјадници докази и стотици најавени сведоци
Според податоците што Основниот кривичен суд Скопје ги соопшти на крајот на септември, до тој момент биле одржани 49 рочишта во главната постапка, без ниту едно одложување. На 14 септември завршило изведувањето на доказите на Обвинителството, при што биле презентирани 1.390 материјални докази и сослушани 45 сведоци и пет вешти лица.
Од 1 октомври започна доказната постапка на одбраната, која предложила сослушување на 244 сведоци. Судот има закажано дополнителни рочишта до крајот на годината, а процесот го води судијката Дијана Груевска-Илиевска. Обвинението го застапува тим од 15 јавни обвинители.
Обемот на постапката произлегува од потребата да се утврдат повеќе различни околности: како настанал и се проширил пожарот, какви биле условите за евакуација, дали објектот ги исполнувал безбедносните стандарди и каква била улогата на лицата и институциите опфатени со обвинението.
Безбедноста на објектот во центарот на спротивставените вештачења
Едно од најзначајните прашања во досегашниот тек на судењето е дали дискотеката „Пулс“ ги исполнувала потребните градежни и безбедносни услови.
Градежниот вештак Петре Русески, предложен од одбраната на првообвинетиот Дејан Јованов и други обвинети, тврдеше дека во објектот не била извршена реконструкција, туку градежно-занаетчиски работи и ентериерно уредување. Според неговото вештачење, објектот од градежен аспект одговорил на својата намена.
Обвинителството, меѓутоа, отвори прашања за изведените галерии, кои го зголемиле корисниот простор за 88 квадратни метри, како и за отсуството на посебен статички проект за тие зафати.
Особено внимание предизвика прашањето за трите влеза и излези на објектот. Русески појасни дека ги евидентирал како влезови и излези, но не оценувал дали биле соодветни за евакуација. Тој посочи дека за противпожарната функционалност, електричните инсталации и условите за евакуација се потребни стручни оценки од соодветните области.
Овие разлики се суштински за понатамошната постапка, бидејќи судот треба да ја оцени доказната вредност на стручните наоди и нивната поврзаност со конкретните обвиненија.
Противпожарната опрема и евакуацијата
Во досегашните сведочења беше отворено и прашањето за условите во кои посетителите се обидувале да го напуштат објектот.
Пожарникари кои сведочеа во одделната постапка против полициските службеници ја опишаа тешката интервенција, високата температура, густиот чад и проблемите со пристапот до дискотеката.
Според нивните искази, хидрантот во објектот не бил функционален, бидејќи во хидрантското сандаче имало црево, но недостасувал вентил.
Прашањата за исправноста на противпожарната опрема, употребените материјали и можностите за навремена евакуација се меѓу околностите што треба да се оценат во контекст на целокупниот доказен материјал.
Полицијата пред дискотеката и спасувањето по пожарот
Посебниот судски процес против 13 полициски службеници се однесува на нивното постапување во рамките на службените обврски и предвидениот акциски план.
На рочиштето на 22 октомври, сведоци предложени од одбраната зборуваа за присуството на полицијата пред дискотеката непосредно пред избувнувањето на пожарот.
Еден од сведоците, кој во моментот на трагедијата бил малолетен, изјави дека со пријателите ја напуштил дискотеката откако дознале дека надвор има полициска контрола. Додека полицијата го легитимирала, од внатрешноста се слушнал повик дека избувнал пожар.
Други сведоци опишаа како полициските службеници по избувнувањето на пожарот помагале во расчистувањето на пристапот, извлекувањето на повредените и организирањето на нивниот транспорт.
И на претходни рочишта пожарникари сведочеа дека полицијата учествувала во обезбедувањето пристап за противпожарните возила и во спасувачките активности.
Овие сведочења се значајни за реконструкцијата на настаните, но судот треба одделно да утврди дали службените лица ги исполниле обврските што ги имале пред избувнувањето на пожарот. Помошта при спасувањето и евентуалното претходно непостапување се две различни прашања во оценувањето на одговорноста.
Што оспорува одбраната?
Со започнувањето на доказната постапка на одбраната, фокусот се префрли кон оспорување на дел од наодите и толкувањата изнесени од Обвинителството.
Во главниот процес, одбраната настојува преку сопствени вештачења и сведоци да ги оспори заклучоците за градежните интервенции и нивната поврзаност со условите во објектот.
Во одделната постапка против полицајците, дел од сведочењата предложени од одбраната се однесуваат на конкретните активности што службениците ги преземале за време на контролата и по избувнувањето на пожарот.
Станува збор за различни аспекти на одбраната во две посебни постапки, со различни обвинети и предмети на докажување. Ниту еден од досегашните искази не може самостојно да се третира како конечен доказ за вина или невиност.
Родителите бараат одговори за пропустите пред трагедијата
Родителите и семејствата на загинатите ги следат рочиштата и реагираат на дел од сведочењата и вештачењата.
Особено силни реакции предизвика тврдењето на градежниот вештак дека изведените зафати во дискотеката претставувале градежно-занаетчиски работи. Родителите укажаа на металните конструкции, галериите и другите интервенции, оспорувајќи го таквото толкување.
Во постапката против полициските службеници, семејствата бараат да се разграничат активностите за спасување од службените обврски за контрола и спречување на опасноста.
Нивните барања се насочени кон утврдување на одговорноста за условите во кои функционирала дискотеката, постапувањето на надлежните органи и можноста трагедијата да биде спречена.
Кои прашања остануваат отворени?
И покрај обемната доказна постапка, судењето сè уште не е во фаза на конечна оценка на сите докази.
Меѓу клучните прашања што треба да добијат судски одговор се законитоста на работењето на објектот, исполнетоста на безбедносните услови, функционалноста на противпожарната опрема, можностите за евакуација и постапувањето на институциите задолжени за контрола.
Во главната постапка продолжува изведувањето на доказите на одбраната, додека во одделното судење против полициските службеници се испитува дали тие постапувале во согласност со своите службени обврски.
Досегашните рочишта овозможија подетална реконструкција на трагедијата, но покажаа и дека постојат спротивставени стручни наоди и различни сведочења што судот треба да ги оцени.
За семејствата на 63-те загинати, најважните одговори остануваат поврзани со она што се случувало пред пожарот: како функционирала дискотеката, кој бил надлежен да ја контролира и дали навременото постапување можело да спречи трагедија од вакви размери.
По десетици рочишта и илјадници изведени докази, судскиот процес продолжува. Конечната одговорност ќе се утврдува врз основа на целокупната доказна постапка и судските одлуки.
