Skip to content
Гостивар го актуелизираше прашањето за контролата и обезбедување на изворот Рашче од кој се обезбедува вода за пиење за Град Скопје речиси во целост.
Изворот Рашче кој се состои од две Каптажи Рашче 1 и Рашче 2, со вкупен инсталиран капацитет од 6 м3/во секунда односно 6000 литри/во секунда.
Поради енормната потрошувачка на вода во летниот период и покрај обилниот капацитет на изворот Рашче може да се појави потреба од активирање на бунарските подрачја Нерези и Лепенец.
Бунарското подрачје Нерези се состои од 4 (четири) бунари, кои се со капацитет од 0,76 м3/во секунда.
Бунарското подрачје Лепенец се состои од 3 (три) бунари, кои се со капацитет од 0.69 м3/во секунда.
Доводот на водата од изворот Рашче до корисниците се врши преку два челични цевоводи, со профил ф-1600 милиметри и кои после надвозниот пат за Ново Село се одвојуваат кон Градот и кон индустрискиот комплекс Железарница.
Врз потеклото и квалитетот на изворската вода слеана во изворот Рашче постојано се изведуваат софистицирани хидролошки, метеоролошки и изотопски лабараториски испитувања. Потврдeно е дека овој непроценлив природен благодет до тој степен е физички, хемиски и бактериолошки чист, што нема потреба од каков било дополнителен третман освен превентивно хлорирање.
Превентивна дезинфекција на водата се изведува со гасен хлор и на тој начин се овозможува трајна заштита од загадувања. Дезефинкцијата на водата се врши преку хлорирање во Хлоринаторски станици, кои се лоцирани на различни локации повеќе Во градот Скопје и тоа: од запад, на главните доводи ф-1600 милиметри изградена е хлоринаторна станица Кондово, со капацитет на хлорирање од 15 литри/на час хлор. Во бунарското подрачје Лепенец изградена е хлоринаторна станица, со капацитет на хлорирање од 4 литри/на час хлор.
Во бунарското подрачје Нерези изградена е хлоринаторска станица, со капацитет од 4 литри/на час хлор. Во с.Рашче изградена е хлоринаторна станица, со капацитет на хлорирање од 1 литар/на час хлор.
Како се обезбедува Рашче
Физичкото и оперативното обезбедување на водозафатниот објект извор „Рашче“ е во надлежност на ЈП „Водовод и канализација“ – Скопје и локалните служби, додека државните безбедносни структури и институции вршат законски надзор, контрола и пропишуваат строги заштитни зони, но нема формален статус на исклучителна воен или државен објект чија примарна физичка заштита ја преземаат исклучиво државните безбедносни сили.
Непосредното обезбедување и управување со самиот систем директно го извршуваат службите на Град Скопје, односно ЈП „Водовод и канализација“.
Владата и министерствата утврдуваат четири строги заштитни зони (зона на строг санитарен надзор) за спречување загадувања и хаварии.
Полициски и инспекторски служби интервенираат при безбедносни закани или нарушувања во зоните на изворот.
Според Агенцијата за просторно планирање, заштитните зони околу изворот „Рашче“ и мерките за чување на водата за пиење се законски уредени со цел да се спречи секакво намерно или случајно загадување на овој витален природен ресурс, кој го снабдува речиси цел скопски регион.
Околу изворот се воспоставени четири посебни заштитни зони со различен степен на рестрикција и надзор.
Четири заштитни зони околу Рашче
Првата потесна заштитна зона (Зона на строг санитарен надзор), го опфаќа непосредниот простор околу каптажите Рашче I и Рашче II, пумпните станици, галериите и резервоарите. Тука е целосно забранет пристап за неовластени лица, а земјиштето е под постојано физичко и техничко обезбедување од службите на ЈП „Водовод и канализација“.
Првата поширока заштитна зона се протега низ непосредната околина во која се забранува изградба на какви било индустриски објекти, патишта без соодветна заштита или инфраструктура која може директно да влијае на подземниот водоносен слој.
Втора заштитна зона (Зона на санитарно ограничување), најчесто ја опфаќа планината Жеден, која функционира како природен филтер и акумулација која го храни самиот извор. Во оваа зона строго се контролираат и ограничуваат земјоделските активности, употребата на пестициди, хемикалии, сточарството и секаков вид сеча или ископување
Третата заштитна зона (Зона на хигиенско-епидемиолошко набљудување) го опфаќа поширокото подрачје во кое надлежните државни и локални институции вршат редовен мониторинг врз развојот на околните населени места, управувањето со отпадните води (изградба на канализациони системи и санација на септички јами) и квалитетот на околната почва.
Мерки за заштита на водата за пиење
Заради исклучителната природна чистота, водата од изворот Рашче нема потреба од сложени технолошки процеси на филтрирање. Сепак, се спроведуваат повеќе строги заштитни мерки.
Превентивна дезинфекција, со која се врши континуирано превентивно хлорирање со гасен хлор за да се осигура трајна бактериолошка безбедност низ дистрибутивната мрежа до крајните корисници.
Детален санитарен мониторинг, кој го врши Секторот за санитарна контрола при јавното претпријатие, во координација со Институтот за јавно здравје (ИЈЗ), и подразбира секојдневни лабораториски физичко-хемиски и микробиолошки анализи на примероци земени директно од изворот и од мрежата.
Хидролошки и изотопски испитувања, кои се вршат периодично за да се контролираат подземните текови на Жеденската акумулација за навремено да се детектираат евентуални надворешни влијанија врз издашноста или квалитетот на водата.
