Skip to content
Државниот завод за ревизија заклучи дека во земјата не се воспоставени ефективни политики и мерки за зајакнување на улогата на жените на лидерски и раководни позиции во органите на централната власт. Заклучокот е дел од конечниот извештај за ревизија на успешност. Ревизијата го опфати периодот од 2020 до 2024 година и е спроведена заедно со ревизорските институции на Албанија и Косово.
Во парламентот состојбата е подобра. Со 39,2 отсто жени пратенички во 2024 година, државата стои подобро од 83 отсто од членките на ЕУ и има највисок удел меѓу земјите од регионот што не се во Унијата. Ревизорите оценуваат дека тоа е очекувано, бидејќи родовата квота на изборните листи е правно обврзувачка и предвидува одбивање на листите што не ја почитуваат.
Во извршната власт сликата е поинаква. Од 20 министри со ресор во Владата 2024 до 2028 само три се жени, односно 15 отсто, а ниту еден од петте заменици на премиерот не е жена. Ниту една жена досега не била претседателка на Владата, ниту претседателка на Собранието од 1991 година. Законот за Владата и Деловникот не предвидуваат родов принцип при изборот на министри.
Извештајот посочува дека раководните лица често се назначуваат како вршители на должност, без јавен оглас, што ја намалува транспарентноста и создава ризик за квалитетот на изборот. Од 30 директори на центри за социјална работа, 27 се вршители на должност, како и сите девет директори на јавни установи во социјалната заштита. Во здравството, од 28 јавни здравствени установи само седум директорки се жени, односно 25 отсто, иако во секторот повеќе се вработени жени.
Собранието има именувано жени на 16 од 58 раководни позиции, што е 28 отсто. Во дипломатијата жените се 17 до 35 отсто од амбасадорите и 12 до 43 отсто од генералните конзули. Во собраниските комисии жени претседаваат на шест од 22 комисии, наспроти осум од 24 во претходниот состав.
Ревизорите утврдиле дека Владата нема назначено координатор и заменик координатор за еднакви можности и нема систем за собирање родово разделени податоци за именуваните лица. Затоа, според извештајот, не е можно да се добијат точни и навремени податоци за бројот и половата структура на раководителите. Ресурсниот центар за родово одговорно креирање политики не спровел обуки посебно за жени лидери, иако тоа било планирано за 2024 година.
Законот за високи раководители сè уште не е донесен. Предлог за него е доставен до Собранието на 27 мај 2026 година и предвидува именување според заслуги, со грижа за родова еднаквост. Политичките партии, од своја страна, ја поддржуваат родовата еднаквост, но само една од десетте анкетирани партии има жена претседател, а само две имаат внатрепартиски квоти.
Извештајот дава 20 препораки, меѓу кои донесување на законот за високи раководители, назначување координатор за еднакви можности, јавни огласи за раководни места и систем за родово разделени податоци. Од Државниот завод за ревизија порачуваат: „Државата мора да преземе одговорност и да воспостави одржлив систем што на жените ќе им обезбеди сигурна средина и фер третман“.
