Франција се приближува кон претседателските избори во април 2027 година со длабоко незадоволство од традиционалните политички партии, загриженост за економската состојба и сè погласни барања за промени во управувањето со државата.
Во таква атмосфера, Марин Ле Пен, лидерката на француската крајна десница, се обидува да ја претстави својата политичка програма како одговор на проблемите со животниот стандард, миграцијата, јавните услуги и чувството на несигурност.
Нејзиниот концепт е наречен „национален приоритет“ и се заснова на идејата дека француското државјанство треба да обезбедува предност при користењето определени јавни ресурси.
Според анализата на политичкиот коментатор Сергеј Михајлов за „Московски тајмс“, која ја пренесува српскиот весник „Данас“, Ле Пен настојува да создаде современа верзија на национализмот, со поумерена реторика од онаа на нејзиниот татко Жан-Мари Ле Пен, но со задржување на клучните идеи за националниот идентитет и суверенитетот.
Анкетите покажуваат поддршка од над 30 проценти
Истражувањата на јавното мислење во Франција покажуваат значителна поддршка за Марин Ле Пен пред претседателските избори закажани за 18 април 2027 година.
Во истражувањето на Elabe, спроведено на 12 и 13 ноември 2026 година меѓу 1.391 испитаник, Ле Пен добива 33 проценти во сценарио за првиот изборен круг. Жан-Лик Меланшон има 17 проценти, Едуар Филип 15, а Рафаел Гликсман 13,5 проценти.
Резултатите се однесуваат на конкретно тестирано изборно сценарио и не претставуваат прогноза за конечниот изборен исход. Polling Forecast
Поддршката за Ле Пен се поврзува со повеќе прашања што ги оптоваруваат француските граѓани: куповната моќ, состојбата на здравствените и социјалните служби, миграцијата, безбедноста и недовербата кон политичките елити.
Нејзината стратегија комбинира рестриктивни ставови за миграцијата со економски и социјални ветувања насочени кон граѓаните што се чувствуваат запоставени од државата.
Што значи „национален приоритет“?
На партискиот собир во Орлеан на 25 октомври, Ле Пен ја претстави својата визија за Франција, повикувајќи на зајакнување на државниот суверенитет и враќање на авторитетот на националните институции.
Една од најважните идеи е француските државјани да имаат предност при распределбата на социјални станови и одредени социјални бенефиции.
Тоа би значело промена на сегашниот пристап, при кој определени права можат да ги користат и странски државјани со законски регулиран престој, доколку ги исполнуваат пропишаните услови.
Според политичката програма на Ле Пен, француското државјанство треба да стане главен критериум за одлучување кој има предност при користењето јавни средства.
Во говорот во Орлеан таа истакна дека националниот приоритет треба да важи за француските државјани без оглед на нивното потекло, бојата на кожата или религијата. marinelepen.com
Оваа политика отвора сериозни правни прашања. Правото на социјална заштита, еднаквото постапување и статусот на лицата со законски престој се регулирани со француското и европското законодавство.
Затоа спроведувањето на ваквите мерки би можело да предизвика судски спорови и несогласувања со европските институции.
Од национализам заснован на потекло кон национализам заснован на државјанство
Една од главните разлики меѓу Марин Ле Пен и нејзиниот татко Жан-Мари Ле Пен е начинот на кој го дефинираат националниот идентитет.
Жан-Мари Ле Пен беше познат по отворено ксенофобна реторика и политички позиции што предизвикуваа бројни контроверзии. Повеќепати беше судски санкциониран поради јавни изјави.
Неговата ќерка настојува да се дистанцира од најконтроверзните аспекти на тоа политичко наследство.
Наместо разликата меѓу граѓаните да ја темели на етничкото потекло, Марин Ле Пен ја поставува границата меѓу лицата што имаат француско државјанство и оние што го немаат.
Таа инсистира дека француските државјани, независно од нивното потекло или вероисповед, треба да уживаат национален приоритет.
Сепак, критичарите на ваквата политика предупредуваат дека разликувањето врз основа на државјанството може да доведе до ограничување на правата на странците што легално живеат, работат и плаќаат даноци во Франција.
Францускиот суверенитет наспроти европското право
Едно од најсериозните прашања во програмата на Ле Пен е односот кон Европската Унија.
Таа се залага за зајакнување на националниот суверенитет и за поголема самостојност на француските институции при донесувањето одлуки.
Во говорот од Орлеан порача дека францускиот Устав треба да има највисок авторитет и дека ниту една странска или европска институција не треба да биде над него. marinelepen.com
Таквиот пристап може да влезе во судир со принципот на првенство на правото на Европската Унија во областите што се во нејзина надлежност.
Доколку се обиде да го спроведе концептот на национален приоритет преку уставни промени или референдум, би можеле да се отворат сложени правни и политички спорови со Брисел.
Франција е една од основачките држави на европските интеграции, поради што ваквите промени би имале значење што ги надминува нејзините национални граници.
Економски ветувања и ограничен буџетски простор
Покрај миграцијата и националниот идентитет, Ле Пен се обидува да им се обрати и на гласачите незадоволни од економската состојба.
Таа ветува подобрување на животниот стандард, заштита на куповната моќ и поголема поддршка за француските граѓани.
Но Франција се соочува со висок јавен долг и буџетски дефицит, што го ограничува просторот за дополнителни јавни трошоци.
Според Михајлов, една од противречностите во нејзината програма е истовременото ветување за поголема социјална заштита и ограничување на пристапот до јавни средства за странците, без јасен доказ дека второто би обезбедило доволни заштеди за првото.
За целосна проценка на ваквата политика би биле неопходни конкретни буџетски пресметки, вклучително и ефектите врз пазарот на трудот, даночните приходи и социјалните расходи.
Може ли Ле Пен да се кандидира по судската пресуда?
Правната положба на Марин Ле Пен останува важно прашање во пресрет на изборите.
Во јули 2026 година, Апелацискиот суд во Париз ја потврди нејзината вина во случајот со злоупотребата на средства на Европскиот парламент, но ја намали санкцијата за забрана за кандидирање.
Судот ѝ изрече тригодишна затворска казна, од која две години условно, како и парична казна од 100.000 евра. Забраната за изборни функции беше намалена на 45 месеци, од кои 30 условно.
По пресудата, Ле Пен ја најави својата кандидатура за 2027 година и поднесе правен лек до Касацискиот суд.
Иако повеќе медиуми ја толкуваа апелациската пресуда како отворање пат за кандидатура, правни експерти укажаа на различни толкувања на ефектите од жалбата врз нејзината изборна подобност.
Затоа конечниот правен статус на кандидатурата не треба да се претставува како целосно разрешен додека трае постапката. Investing.com+2
Што би значела ваквата политика за Европската Унија?
Политичките идеи на Ле Пен отвораат прашања што се однесуваат на идната насока на Франција и на функционирањето на Европската Унија.
Меѓу нив се границите на националниот суверенитет, почитувањето на европското законодавство, миграциската политика и пристапот до социјалните услуги.
Нејзините поддржувачи го претставуваат националниот приоритет како инструмент за заштита на француските граѓани и подобра распределба на јавните ресурси.
Критичарите предупредуваат дека таквиот пристап може да доведе до нееднаков третман на луѓето што легално живеат во Франција и до конфликти со европските правни обврски.
За разлика од политичкиот настап на нејзиниот татко, Марин Ле Пен настојува овие идеи да ги претстави преку јазикот на институционални реформи, социјална заштита и државен суверенитет.
Но суштинското прашање останува исто: каде треба да биде границата меѓу правото на една држава да ги определува своите приоритети и обврската да ги почитува правата што произлегуваат од нејзиниот уставен и европски правен поредок?
Токму ова ќе биде една од важните политички и правни теми во Франција пред претседателските избори во 2027 година.

