Уште колку жртви ќе броиме додека се донесе поефикасен закон за семејно и родово насилство?

насилство

Во Охрид е уапсен 31-годишен маж што во недела наутро ја тепал девојката во автомобил до онесвестување и ја фрлил на улица. Тоа е само еден од 15 случаи на семејно и партнерско насилство пријавени во полиција за 24 часа. Додека се чека новиот закон, насилствата се редат.

Полициски службеници од СВР Охрид го лишија од слобода осомничениот во 5:05 часот, по пријава за напад. Според информациите од полицијата, тој ја тепал жената во возилото додека не изгубила свест, потоа продолжил да вози по Охрид па запрел и ја фрлил од автомобилот.

Девојката е хоспитализирана во специјалната болница „Св. Еразмо“ со потрес на мозокот и со тешки рани по целото тело.

Постапката засега е поведена за телесна повреда од членот 130 став 2 од Кривичниот законик. Портпаролот на СВР Охрид, Стефан Димоски, соопшти дека по документирањето ќе биде поднесена кривична пријава, а Основното јавно обвинителство во Охрид сè уште нема добиено пријава. Од истиот ден има уште една охридска пријава: на 14 ноември полицијата приведе 34-годишен Скопјанец за напад врз неговата 28-годишна девојка.

Министерството за внатрешни работи соопшти дека за 14 и 15 ноември се регистрирани 15 пријави за семејно и партнерско насилство, а 11 лица се лишени од слобода. Пријавите доаѓаат од Скопје, Струмица, Гостивар, Велес, Куманово, Пробиштип и Охрид, а жртвите се на возраст од 16 до 91 година. МВР ги повика граѓаните да не молчат и да ги пријавуваат случаите на 112 и 192.

Што менува предлогот и зошто чека

Македонија веќе има закон за заштита од семејно насилство од 2021 година, кој ја предвидува итната мерка за отстранување на сторителот од домот. Тоа е одлука која, на предлог на МВР и по проценка на ризикот, ја носи судот.

Предложените измени го менуваат тоа. Според министерот Панче Тошковски и според информациите од законот, полицаец на самото место ќе може да издаде усна наредба за итна заштита, со привремено отстранување на сторителот од домот и забрана за приближување и контакт, дури и ако е сопственик на домот. Во рок од шест часа следува писмена наредба, судот одлучува во рок од десет часа без рочиште, а мерката може да трае до 30 дена. Предвидено е и електронско следење со алка, по одлука на судот.

Тошковски на 12 ноември изјави дека законот нема да го реши проблемот, но ќе даде подобри резултати од сегашните. Според него, предлогот се подготвувал околу шест месеци заедно со институции, судии, обвинители и граѓански организации. Телма и Рацин пишуваат дека измените се во собраниска процедура од август, но не се ставени на дневен ред. Дури и министерот не знае кога ќе дојде редот за гласање.

Спорот за алките

Електронските алки отвораат и политичко прашање. Во официјалното мислење од 21 април 2026 година Владата предложи Собранието да не го донесе претходниот предлог за алки, оценувајќи ги како „исклучително скапи“, без да даде пресметка.

Сега алките се дел од најавата на МВР.

Тошковски вели дека дел од средствата собрани преку МВР би можеле да се користат за тоа, но не е соопштен ниту буџет, ниту рок за воспоставување на системот.

Бројки и одговорности

Тошковски посочува дека оваа година има седум смртни случаи поврзани со семејно насилство, колку и во 2022 година, дека изречените мерки притвор се зголемени за 270 отсто и дека убиствата вкупно се на најниско ниво во шест години. Порастот на пријавите го објаснува со законските измени и со поголемата подготвеност на жртвите да пријавуваат. Критичарите, пак, го поврзуваат со новата смрт: на 3 ноември во Богданци беше пронајдена мртва 17-годишната Билјана Кириќ, во опожарено возило, а во близина и телото на нејзиниот 21-годишен партнер. Тој претходно бил приведен и против него била поднесена кривична пријава за семејно насилство. Внатрешната контрола не утврдила грешки кај полицајците, а истрагата трае. Делегацијата на Европската Унија изрази загриженост за седумте фемициди и посочи пропусти во пријавувањето, истрагата и гонењето. Организаторите на протестот „Ниту една повеќе!“ бараат законските измени да бидат усвоени.

Кога еден случај е разјаснет, а законот сè уште чека, останува прашањето што се прави со постојните овластувања. Секоја нова пријава бара проценка на ризик и заштита веднаш, а не по гласањето.

Рацин.мк ве прашува:

Кој дел од системот е најодговорен за убиствата на жени?

Најчитано

Рацин.мк ве прашува:

Кој дел од системот е најодговорен за убиствата на жени?