Skip to content
Кастелоризо повторно се најде во средиштето на спорот меѓу Грција и Турција, откако Анкара на почетокот на септември издаде навигациско известување за истражувања јужно и југозападно од грчкиот остров, а Атина возврати со сопствено известување, тврдејќи дека активностите се планирани во простор во кој надлежноста ѝ припаѓа на грчката страна.
Турскиот истражувачки брод „ТУБИТАК Мармара“ исплови од Мармарис и се упати кон подрачјето опфатено со турското известување НАВТЕКС 0862/26. Анкара операцијата ја претстави како научно истражување, но Атина оцени дека известувањето било издадено од ненадлежна станица и дека се однесува на води во рамките на потенцијалната грчка исклучителна економска зона.
Грчката страна не се обиде физички да го запре бродот, туку ја засили подготвеноста и одговори преку навигацискиот систем. Бродот подоцна се оддалечи од Кастелоризо, но спорот остана отворен, бидејќи зад движењето на едно истражувачко пловило стои подлабоко несогласување околу поморските граници, континенталниот гребен и правата на островите.
Во анализата на „Катимерини“, централното прашање е дали Анкара намерно ги проверува границите на реакцијата на Атина и колкав е ризикот еден дипломатски спор да прерасне во посериозна ескалација. Посебната чувствителност на Кастелоризо произлегува од неговата положба во близина на турскиот брег и неговото значење при определувањето на поморските зони во Источниот Медитеран.
Последниот потег не е изолиран. Турција во август прогласи два морски национални парка, еден во североисточниот дел на Егејското Море и друг во Средоземното Море. Грција оцени дека нивните граници навлегуваат во подрачја врз кои таа полага права, вклучително и во близина на Кастелоризо.
Зад еколошката терминологија се појави старата геополитичка расправија. Во Турција овие чекори се поврзуваат и со доктрината „Сина татковина“, преку која Анкара бара поширока поморска надлежност. Атина, пак, предупредува дека едностраните карти и известувања не можат да создадат правни последици во спорните води.
Декларацијата за пријателство потпишана во 2023 година ја намали острата реторика и ги обнови каналите за комуникација, но не ги реши главните несогласувања. Двете држави и натаму имаат спротивставени позиции за територијалните води, воздушниот простор, континенталниот гребен и исклучителните економски зони.
Следниот показател ќе биде дали по повлекувањето на истражувачкиот брод ќе следува дипломатско смирување или нови навигациски известувања, истражувања и карти со кои двете страни ќе продолжат да ги обележуваат сопствените црвени линии околу Кастелоризо.
