Skip to content
Амбасадорката на САД во Грција, Кимберли Гилфојл, се најде во центарот на дипломатска контроверзија откако „Волстрит журнал“ објави дека на приватна вечера во Атина наводно рекла дека Вашингтон може да го направи истото со секоја држава што ќе ја избере. Разговорот се водел во март 2026 година, во контекст на очекуваниот пад на романската влада и американските енергетски интереси на Балканот.
Според американскиот весник, Гилфојл влегла во остра расправа со грчкиот министер за енергетика Ставрос Папаставру пред други грчки и американски претставници. Во разговорот била спомената политичката криза во Романија и можноста за пад на владата предводена од Илие Болојан.
„Можеме да го направиме тоа на која било земја што ќе ја посакаме. Можеме да го направиме и овде“, се зборовите што „Волстрит журнал“ ѝ ги припишува на Гилфојл.
Поради контекстот во кој наводно била кажана, реченицата во медиумските извештаи беше протолкувана како порака дека Соединетите Американски Држави можат да влијаат врз менувањето влади, вклучително и врз политичките случувања во Грција.
Сепак, не станува збор за изјава дадена на јавен настап. Не е објавена снимка, официјален транскрипт или непосредна изјава од Гилфојл со таква содржина. „Волстрит журнал“ се повикува на лице кое присуствувало на вечерата и на други извори на кои подоцна им бил пренесен разговорот.
Адвокатот на американската амбасадорка го оспорил начинот на кој весникот ја опишал размената на зборови, но во објавениот извештај не е наведена подетална верзија за тоа што, според неа, навистина било кажано.
Грчкиот министер Папаставру, според истиот извештај, веднаш одговорил дека САД не можат да ја заменат грчката влада, бидејќи неа ја избрале граѓаните. Грчките медиуми ја опишаа оваа реплика како моментот што ја „замрзнал“ вечерата во Атина и отворил прашања за односот на Вашингтон кон политичкиот суверенитет на сојузничките земји.
Романската влада на Илие Болојан падна на 5 мај, откако Социјалдемократската партија се повлече од владејачката коалиција и заедно со АУР и други пратеници ја поддржа иницијативата за недоверба. За соборување на владата гласаа 281 пратеник и сенатор.
Јавно познатата хронологија покажува дека владата паднала низ домашна парламентарна постапка. Досега не е објавен доказ дека Вашингтон директно учествувал во нејзиното соборување, а сите медиумски извештаи за спорниот разговор во Атина се повикуваат на истата истрага на „Волстрит журнал“.
Контроверзната изјава е само еден дел од поширокото истражување на американскиот весник за улогата на Гилфојл во енергетската политика на САД во Југоисточна Европа. Амбасадорката е еден од главните промотори на Вертикалниот гасен коридор, преку кој американскиот течен природен гас од Грција треба да стигнува до Бугарија, Романија, Молдавија, Украина и до други пазари во регионот.
Во истрагата се споменува и Христос Марафацос, енергетски лобист кој често ја придружувал Гилфојл на официјални средби. Според „Волстрит журнал“, некои функционери го сметале за член на нејзиниот кабинет, иако тој истовремено работел како лобист за грчката групација „Актор“, вклучена во бизнисот со американски течен гас.
Лидерот на романските социјалдемократи Сорин Гриндеану соопшти дека неговите средби со Гилфојл се однесувале исклучиво на Вертикалниот гасен коридор, а другите наводи ги нарече „чисти измислици“. Лидерот на АУР, Џорџ Симион, исто така негираше дека со неа разговарал за менување на владата, оценувајќи дека спорната изјава можеби е измислена или извадена од контекст.
До моментот на објавувањето нема официјален транскрипт од вечерата, ниту целосно објаснување од американската амбасада во Атина. Не е објавена ниту независна потврда дека Гилфојл ги изговорила зборовите токму во формата во која ги пренесе „Волстрит журнал“.
