Skip to content
Соединетите Американски Држави го идентификуваа развојот на Коридорот 8 – транспортната и енергетската врска помеѓу Јадранското и Црното Море – како еден од клучните стратешки проекти во својата нова политика кон Западен Балкан.
Ова се наведува во извештајот на Стејт департментот до Конгресот за политиката на САД во регионот.
Во документот се наведува дека САД го менуваат својот пристап кон Западен Балкан, нагласувајќи ја стабилноста, економските интереси и стратешките партнерства наместо долгогодишните политики на „градење на нации“.
Вашингтон го идентификува Западен Балкан како важен геополитички и економски регион, каде што нестабилноста може да ја искористат Русија и Кина за да го поткопаат западното влијание и интересите на САД.
Според документот, американската администрација го гледа регионот како област од сè поголемо значење за безбедноста, енергијата и меѓународната трговија. Во извештајот се нагласува дека претходните американски инвестиции во Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Црна Гора, Северна Македонија и Србија создадоа основа за „позрели и заемно корисни односи“. Новата стратегија има за цел да ги натера локалните самоуправи да преземат поголема одговорност за решавање на сопствените проблеми, додека Соединетите Американски Држави ќе поддржат иницијативи што се усогласуваат со американските интереси.
Стабилноста останува врвен приоритет
Вашингтон го постави одржувањето на стабилноста како клучен столб на својата политика кон регионот. Од почетокот на годината, американските претставници одржуваа интензивни контакти со лидерите на сите шест земји од Западен Балкан, а се планираат нови стратешки дијалози со Северна Македонија и Србија во 2026 година.
Извештајот нагласува дека нерешените спорови и етничките поделби продолжуваат да претставуваат закана за безбедноста. САД ја потврдуваат својата посветеност на Дејтонскиот мировен договор и територијалниот интегритет на Босна и Херцеговина. Според документот, американската дипломатија одигра клучна улога во надминувањето на најсериозната политичка криза во земјата од војната. Вашингтон вели дека ќе продолжи да ги охрабрува локалните политички лидери да избегнуваат дејствија што би можеле да доведат до нова дестабилизација.
САД, исто така, повикуваат на напредок во дијалогот меѓу Србија и Косово со цел постигнување одржлив договор меѓу двете земји. Во безбедносната сфера, Вашингтон планира да ја прошири воената соработка со земјите во регионот преку заеднички вежби, обуки и учество во НАТО. Во документот се забележува дека интеграцијата на Албанија, Црна Гора и Северна Македонија во НАТО ја зајакна Алијансата, а земјите во регионот се охрабруваат да ги модернизираат своите вооружени сили и да ги зголемат своите трошоци за одбрана.
Вооружените сили на САД ќе продолжат со учеството во мисијата КФОР во Косово, која е дефинирана како клучен фактор за безбедноста и слободата на движење во земјата. Вашингтон, исто така, ја поддржува трансформацијата на Косовските безбедносни сили во професионална одбранбена структура.
Економско и енергетско партнерство
Вториот главен столб на стратегијата на САД е економската и трговската соработка. Според Стејт департментот, Западниот Балкан претставува пазар од околу 18 милиони луѓе, сместен на важни транспортни коридори и со значителни природни ресурси, технолошки сектор во развој и квалификувана работна сила.
Американската администрација вели дека ќе промовира реформи за подобрување на деловната средина, намалување на бирократските пречки и обезбедување транспарентни јавни набавки што ќе овозможат пошироко учество на американските компании. Во документот се наведува дека американските институции како што се Стејт департментот, Министерството за трговија, Меѓународната финансиска корпорација за развој и Банката за извоз и увоз ќе работат заедно за спроведување на специфични проекти во регионот.
Особено внимание се посветува на инфраструктурата. Во извештајот се забележува дека транспортните, дигиталните и енергетските мрежи во регионот заостануваат зад европските стандарди, што ја попречува економската интеграција и ги зголемува трошоците за водење бизнис. САД имаат намера да го поддржат развојот на стратешки транспортни коридори, вклучувајќи го Јадранско-јонскиот коридор и Коридорот 8 помеѓу Јадранското и Црното Море.
Енергетската зависност од Русија е идентификувана како една од најсериозните стратешки ранливости на регионот. Вашингтон промовира диверзификација на енергијата преку американски течен природен гас, нуклеарна технологија, вклучувајќи мали модуларни реактори и обновливи извори на енергија. Приоритетните проекти вклучуваат гасна врска помеѓу Хрватска и Босна и Херцеговина, интерконекторот Србија-Северна Македонија и модернизацијата на електричната инфраструктура на регионот.
Ограничување на руското и кинеското влијание
Посебен дел од извештајот ги испитува ризиците од „малигно надворешно мешање“, особено од Русија и Кина. Според Вашингтон, Москва ги користи етничките тензии, енергетската зависност и поддршката за дестабилизирачки политички актери за да ја поткопа довербата во западните институции. Кина, пак, го проширува своето влијание преку заеми, инфраструктурни проекти, економски притисок и политички врски со локалните елити.
Документот предупредува дека кинеските компании често добиваат јавни договори со ниски понуди, што последователно доведува до одложувања и повисоки трошоци за проекти. Според администрацијата, одржливата економија и транспарентните институции се најефикасниот начин за ограничување на таквото влијание.
Борба против организираниот криминал
Соединетите Американски Држави го сметаат организираниот криминал на Балканот за директна закана за нивната национална безбедност. Во извештајот се наведува дека криминалните мрежи од регионот одржуваат врски со меѓународни нарко-картели и се вклучени во трговија со дрога, перење пари и нелегална миграција во Соединетите Американски Држави.
Вашингтон вели дека ќе продолжи да инвестира во програми за борба против транснационалниот криминал, сајбер криминалот и финансиските измами, како и во обука и поддршка за локалните институции за спроведување на законот и судските институции.
