Skip to content
Четиринаесетте години владеење на Српската напредна партија беа обележани со бројни скандали, сомневања за корупција, контроверзни приватизации и државни работи со компании блиски до владејачки функционери, но и случаи што отворија прашања за одговорност за човечки животи и колапс на институциите. Соочени со најнеизвесните избори откако СНС дојде на власт, донесуваме список на заборавени афери поради кои, како што велат говорниците на Нова.рс, владата одамна требаше да падне.
Најнеизвесните избори во поновата српска историја се одржуваат во Србија во недела. За прв пат од 2012 година, Српската напредна партија не е сигурна во апсолутна победа.
Во исчекување на одлучувачките избори, донесуваме рекапитулација на најголемите заборавени афери на СНС.
Само во последните неколку дена, јавноста беше потресена од сведоштва и документи што отвораат нови прашања за врските на властите во Србија со криминалот и корупцијата. Од признанието на поранешен активист на СНС за вработување на бандити и купување гласови во Чациланд, преку преписката на Скај што укажува на можни договори меѓу кланот Дарко Шариќ и луѓе од врвот на државата, до откривањето на улогата на Александар Вучиќ во случајот со Генералштабот од страна на Гардијан.
Студентите и граѓаните сведочеа дека биле прислушкувани, а само четири дена пред изборите, започнаа апсењата на активисти на Студентскиот список и претставници на организацијата „Белград останува“, под обвинувања дека подготвувале насилство за денот на изборите.
Потребни се години за да се обработат сите афери што ја потресоа јавноста во Србија за време на владеењето на Српската напредна партија. Навикнати сме темите да се доближуваат едни до други и аферите да се прикриваат на тој начин, а еве некои што сме ги заборавиле.
Хеликоптер. Вилата на Јованка, спорни продажби, уривање
Само три години откако Српската напредна партија дојде на власт, се урна воен хеликоптер што носеше бебе во тешка состојба од Нови Пазар. Седум лица загинаа. Хеликоптерот бил насочен да слета во Белград, иако пилотот предложил алтернативни опции како што се ВМА (Бањички вис) или аеродромот Батајница поради лошите временски услови и маглата.
Во јавноста се појавија сомнежи дека летот бил организиран за пропагандни цели на тогашните државни функционери. Имињата на тогашниот министер за здравство Златибор Лончар и министерката за одбрана Братислава Гашиќ често биле поврзувани со оваа одлука.
Ќе се напомене дека Ана Брнабиќ, претседателка на српското Собрание во технички мандат, за време на нејзиниот мандат како премиер, ја добила познатата „вила на Јованка“ на користење. Иако требало да се исели откако се преселила од премиерската позиција на претседателката на српското Собрание, во јули 2024 година владата го променила декретот и го променила статусот на објектот, дозволувајќи ѝ на Брнабиќ да остане во Дедиње.
Брнабиќ беше во центарот на вниманието и поради аферата „Асеко“, компанија предводена од нејзиниот брат Игор, која добила милиони работни места од државните претпријатија.
Не треба да го заборавиме извештајот на БИРН од 2020 година, во кој се наведува дека компанијата предводена од сопругот на тогашната министерка за правда и брат на тогашниот член на Кризниот штаб, д-р Дарија Кисиќ Тепавчевиќ, потпишала профитабилни договори со јавни претпријатија и министерства во вредност од околу 26,8 милиони евра.
Милиони се вртеле и околу министерот за финансии, Синиша Малог, кој додека бил градоначалник на Белград, добил 235.000 евра за образование на своите деца од офшор компании од странство. Неколку години претходно, Мали купил 24 луксузни станови на бугарскиот брег, повторно преку офшор компании што ги поседувал. Синиша Мали нелегално присвоил државно земјиште од Вршац и му помогнал на својот татко да ја приватизира фабриката за вагони додека работел во Агенцијата за приватизација.
Аферите започнале со поплави
За адвокатот Божо Прелевиќ, аферите на Српската напредна партија започнале во мај 2014 година, кога Србија била погодена од катастрофални поплави.
„Во тоа време, 20 луѓе загинаа во Обреновац, без никој да ги предупреди. 12 часа претходно, властите знаеја за каква поплава станува збор. Оттогаш почнаа аферите“, вели Прелевиќ.
Соговорникот на Нова вели и дека не може да ја прескокне изградбата на Белград на вода, кршејќи го законот.
„Финансиски, ова е можеби најголемата афера на оваа влада. Тие си обезбедија милијарди и се промовираа меѓу Арапите“, вели Прелевиќ.
Сепак, за соговорникот на Нова, како што вели, најстрашната афера е Косово и сите договори што, вели тој, овозможија да исчезнат сите форми на српска државност во Косово.
„Тоа е најстрашното нешто што го направи оваа влада. Да не заборавиме на уништувањето на сите институции на српската држава. Прво, со замена на квалитетен персонал и назначување лојални лидери, а не на законот“, вели Прелевиќ.
Соговорникот на Нова, исто така, наведува дека вистинската природа на сегашната влада била разоткриена со аферите Јованица и Коњух…
„Она што е најстрашно во однос на малтретирањето е Веља Невоља и неговата група, и мастурбирањето на дисидентите во Ритопек“, наведува Прелевиќ.
Во текот на 14-те години од владата на СНС, ќе се паметат и контроверзните продажби и уривања на историски симболи на Белград, како што е Белграѓанката која беше продадена на компанијата Марера Пропертис (преку ќерката компанија МПП Њу Проект) за 16,5 милиони евра. Продажбата беше критикувана од јавноста поради сомневањето дека симболот на Белград е продаден под цената.
Сепак, судбината на Белграѓанката е секако подобра од Хотел Југославија, кој беше целосно срушен на 26 јануари 2025 година. Во март 2024 година, зградата ја купи МВ Инвестмент (подружница на Милениум Тим), а на нејзино место се планира изградба на луксузен станбено-деловен комплекс со две кули.
Компанијата Милениум Тим, позната по своите профитабилни проекти за изградба и гасификација добиени од државата, претходно ги прошири своите активности за да вклучи и спа туризам. Откако купија земјиште и хотел Железничар во Врањска Бања во 2019 година, добија нешто повеќе од 10 милиони евра грантови од државата за нивниот инвестициски проект „Одморалиште“, исто така во Врањска Бања. Оваа компанија ја купи и компанијата Мостоградња, Институтот за водостопанство „Јарослав Черни“… Сопствениците на оваа компанија, Иван Бошњак и Стојан Вујко, како што претходно откри КРИК, се поврзани со министерот за финансии Синиша Мали. КРИК, меѓу другото, откри дека братот на министерот, Предраг Мали, со години возел „Ауди“, кое прво било регистрирано на „Милениум Тим“, а потоа на друга компанија на Вујко и Бошњак, „КБВ Датаком“.
Коментирајќи ги работите на властите на СНС, политикологот Дејан Бурсаќ за Нова вели дека падот на крошната е последната капка.
„Не само поради жртвите и шокот што го предизвика, туку и поради пресвртот во нашето општество. Сите натрупани афери и целиот систем воспоставен од СНС, дојдоа да се исплатат“, вели Бурсаќ.
Соговорникот на Нова вели дека оваа кампања е најдобриот начин да се види колку афери се натрупале и дека нема потреба никому ништо да се објаснува.
„Кога некој во дуели со функционери на СНС ќе каже хеликоптер или 24 станови, сè веднаш им е јасно на луѓето. Ова е голема политичка и морална пречка за СНС. Дури и на нивните гласачи им стана јасно дека ова е корумпиран систем насочен кон извлекување пари“, вели Бурсаќ.
Што друго се заборави?
На списокот на заборавени афери се наоѓаат и сомнителни или плагијатни докторати на високи функционери на Српската напредна партија (СНС). Најпознатите случаи се Синиша Малог, Небојша Стефановиќ, Александар Шапиќ и Јоргованка Табаковиќ, чии дипломи и тези беа оспорени поради копирање или неправилности.
Падот на настрешницата на железничката станица во Нови Сад, во која загинаа 16 лица, предизвика масовни протести и студентски блокади низ цела Србија, на кои владата одговори со полициска бруталност и воспоставување на шаторската населба „Чациланд“, чии жители се поврзани со бројни инциденти.
Незадоволството кај граѓаните претходно растеше поради најавите за рударство на литиум во долината Јадра, додека аферата со Генералштабот, во која владата се обиде да му го отстапи бомбардираниот комплекс на Џаред Кушнер, зет на Доналд Трамп, отвори прашања за фаворизирање на странски инвеститори и злоупотреба на моќ. Меѓу скандалите што го одбележаа владеењето на Српската напредна партија се уривањето во Савамала, случаите „Крушик“ и „Јовањица“…
Бројни прашања останаа нерешени во случаите на убиството на Оливер Ивановиќ и злосторството во кафулето „Панда“ во Пеќ, додека Косово стана едно од најчувствителните политички прашања за владата, особено по нападот врз косовската полиција во Бањска во 2023 година, кој го водеше Милан Радоичиќ, кој сè уште е на слобода во Србија.
Случајот со Станика Глигоријевиќ, познат и како аферата Дољевац, исто така одекна во јавноста, а се однесува на трагична сообраќајна несреќа.
Педесет и едногодишната Станика Глигоријевиќ од Књажевац беше убиена во несреќата, додека пет лица беа тешко и лесно повредени. Несреќата се случила кога службеното возило „Шкода Суперб“, во кое се наоѓал тогашниот директор на јавното претпријатие „Коридори на Србија“ и функционер на СНС Зоран Бабиќ, со брзина од 93 км/ч, удрило во автомобил „Опел Астра“ кој стоел во ред на патарината.
Аферата „Асомакум“ е исто така малку заборавена. На 10 април 2015 година беа уапсени 11 лица, осомничени дека преку кражба на идентитет основале седум фантомски компании, вклучувајќи ја и „Асомакум“, регистрирана на фалсификувана лична карта на братот на премиерот на Србија, Андреј Вучиќ.
Осомничените се товарат за перење пари, како и за злоупотреба на положбата на одговорно лице, со што ја оштетиле државата за најмалку 300.000 евра. Како што претходно објавија медиумите, компанијата „Асомакум“ е основана во март 2010 година, но веќе во јуни нејзината сметка е блокирана поради долг од околу 22 милиони динари. Во таа прилика, Андреја Вучиќ, кој беше регистриран како сопственик, беше испрашуван од Даночната полиција. Според официјалната белешка од сослушувањето од декември истата година, тој негираше каква било поврзаност со компанијата, тврдејќи дека не е нејзин основач или сопственик.
Јавноста не слушна за смртта на поранешниот висок функционер на СНС, Владимир Цвијан, сè до речиси четири години подоцна, и тоа е една од работите што најмногу ја вознемири јавноста. Граѓаните сè уште не знаат колку плативме за споменикот на Стефан Немања, а јавноста шпекулираше за бројката од девет милиони евра. Треба да се запомни и дека музичката фонтана во Славија беше преплатена, за што плативме 1,8 милиони евра, што, според некои медиуми, ја направи најскапа во Европа. Да ве потсетиме дека Белград имаше една од од најскапите елки во светот, за кои граѓаните платиле 83.000 евра. Во тоа време, таа била поскапа од најскапата елка во светот, која се наоѓала во луксузниот хотел „Емирејтс Палас“, која чинела 10.000 долари без украси.
На списокот на заборавени афери треба да се додаде и тоа како поранешниот министер Александар Вулин купил стан, но и како отслужил 15 дена воена служба и учествувал во аферата со прислушување на руски опозиционери во Белград, по што биле уапсени.
