Skip to content
Целата јавност беше шокирана од концептуалниот дизајн на споменикот на жртвите од уривањето на балдахинот на Железничката станица во Нови Сад на 1 ноември 2024 година, а дека овој шок беше повеќе од оправдан, потврди и тимот експерти на Академскиот пленум, кои го анализираа и го оценија како банален и циничен.
Споменикот не треба да функционира како обична илустрација на настанот, туку како знак што го надминува и со тоа го трансформира. Естетиката на „притисокот“, која несомнено е предизвикана од монолитната, масивна камена плоча, буквално го репродуцира падот и притисокот на балдахинот. Наместо да ја трансформира трагедијата со ново, лековито значење, ова решение, напротив, ја потврдува, па дури и ги повторува физичките карактеристики на самата трагедија.
Ова концептуално решение повеќе личи на споменик на она што убило луѓе отколку на нив и нивните изгубени животи, бидејќи авторот ја игнорира главната тема — жртвите на уривањето на балдахинот. Затоа, усвоеното решение е повеќе анти-споменик отколку вистински споменик кој треба да им оддаде почит на оние кои страдале под балдахинот.
Гореспоменатото концептуално решение не успева да воспостави простор на сеќавање помеѓу жртвите, физичкиот простор и иднината. Наместо тоа, останува затворен, недвосмислен и лишен од комуникација, сведувајќи ја комплексната трагедија на банална и буквална форма. Во оваа смисла, предложениот споменик, со својата форма и материјал, само ги демонстрира елементите на балдахинот и затоа можеме да го оцениме како целосен неуспех на темата.
Исто така, се поставува прашањето како може да се направи концептуално и комуникациско решение во просторот на железничката станица кога сè уште немаме одговори во форма на обвинение. Во образложението на одлуката се наведува дека споменикот е „предупредување“. Прашуваме: до кого и за што конкретно е упатено ова предупредување?
Кога нема обвиненија, а камоли пресуда, овој споменик може да се разбере само како предупредување до граѓаните да не шетаат низ станицата, ниту никаде во јавниот простор каде што се извршени какви било „реконструкции“. Токму поради оваа причина, Академскиот пленум го смета овој споменик за врв на цинизмот на оваа влада, но и на авторот кој јавно ја поддржа владата одговорна за смртта на 16 лица на железничката станица во Нови Сад на 1 ноември 2024 година.