Србите ќе добијат олеснување во Грција, Македонците ќе извисат

Српските туристи што летово ќе патуваат кон Грција би можеле да поминат со полесни гранични процедури во најоптоварените денови од сезоната, но засега нема официјална одлука дека ЕЕС системот ќе биде целосно укинат за нив. Станува збор за очекување од туристичкиот сектор во Србија, врзано за можноста што ја имаат државите да ја прилагодат примената на новиот европски систем кога на границите се создаваат големи застои.

Директорот на Националната асоцијација на туристички агенции на Србија, Александар Сениќиќ, оцени дека грчките власти во јули и август би можеле практично да ја ублажат примената на ЕЕС за туристите од Србија, особено на копнените премини и во термините кога редиците се најдолги. Тој не очекува формална одлука за целосна суспензија, туку користење на флексибилноста што ја дозволува европскиот систем во ситуации со прекумерно чекање.

ЕЕС, односно Entry/Exit System, од 10 април 2026 година е целосно оперативен во земјите што го користат системот на надворешните граници на Шенген. Тој го заменува класичното печатирање пасоши со дигитална евиденција на влезови, излези и одбиени влегувања за државјани на земји надвор од ЕУ кои патуваат на краток престој. При првата регистрација се земаат фотографија на лицето, отпечатоци од прсти и податоци од патниот документ.

Токму овој дел од постапката е најчувствителен за летната сезона. На премините кон Грција, каде што секој викенд минуваат илјадници туристи од Србија, Северна Македонија и другите земји од регионот, неколку дополнителни минути по патник можат брзо да се претворат во километарски колони. Затоа најавите од Србија се читаат и како сигнал за сите патници од Западен Балкан: системот останува, но во шпицот може да има попрактична примена.

Грција веќе отвори чувствително прашање откако беше објавено дека британските патници ќе бидат изземени од биометриска регистрација на грчките гранични премини, со цел да се намалат метежите пред летната сезона. Европските медиуми објавија дека грчката амбасада во Лондон информирала оти британските пасоши нема да минуваат низ биометриска регистрација во рамки на ЕЕС на грчките граници.

Но ова не значи дека секоја земја може еднострано и долгорочно да го укине системот за одредена група патници. Европската рамка дозволува привремено запирање или олеснување на собирањето биометриски податоци на одредени премини и во ограничен временски период, кога има исклучителни околности и прекумерно време на чекање. Правилата, сепак, не предвидуваат општо и долгорочно изземање на државјани на конкретна трета земја.

За патниците тоа значи дека ова лето не треба да се очекува едноставна порака дека ЕЕС „не важи“ за Србија, Македонија или за некоја друга земја од регионот. Пореалната слика е дека грчките гранични служби би можеле, во критични часови и денови, да ја скратат процедурата, да ја одложат биометријата или да се вратат на побрза проверка на пасоши кога ризикот од блокада е поголем од користа од целосна регистрација.

Сениќиќ претходно предупреди дека патниците од Србија треба да сметаат на подолги чекања при враќање од земјите на ЕУ, особено на аеродромите, каде што излезните процедури исто така се дел од системот. Според него, ЕЕС веќе влијае врз интересот за патувања во ЕУ, бидејќи дел од граѓаните се загрижени од можни застои на границите.

За македонските туристи, веста е важна од две причини. Прво, Северна Македонија е најчестата транзитна рута за српските туристи кон Грција, па секој застој кај Евзони, Дојран или Меџитлија директно се прелева и врз домашните патници. Второ, македонските граѓани, исто како и српските, се државјани на земја надвор од ЕУ и Шенген, што значи дека ЕЕС процедурите се релевантни и за нив при влез во Грција.