Skip to content
Канадскиот премиер Марк Карни порача дека Канада и Европската Унија треба да изградат многу подлабок политички, економски и безбедносен сојуз, во момент кога односите меѓу Отава и Вашингтон минуваат низ една од најтешките фази во последните децении.
Во обраќањето пред Европскиот парламент во Стразбур, Карни ја поздрави идејата на Урсула фон дер Лајен Канада да стане првата „придружна членка“ на ЕУ, но нагласи дека целта не е создавање нов блок против Соединетите Американски Држави.
„Не предлагам трет блок кој ќе стане ривал на големите сили, само со подобри манири“, рече Карни.
Неговата порака беше јасна – Канада сака да ја намали зависноста од еден пазар и од еден партнер и да изгради поширока мрежа на економски и безбедносни врски.
Карни зборуваше за свет во кој трговијата се користи како политичко оружје, синџирите на снабдување стануваат средство за притисок, а зависноста од една држава или компанија може да се претвори во безбедносен ризик.
Токму во тој контекст тој предложи Канада и ЕУ да соработуваат многу подлабоко во критичните минерали, енергетиката, одбранбената индустрија, вештачката интелигенција, финансиските услуги, дигиталната трговија и вселенските технологии.
Карни порача дека Канада може да ѝ понуди на Европа големи количини течен природен гас, водород и критични минерали, додека европските компании и институции можат да обезбедат технологија, производство и пристап до огромниот единствен пазар.
Тој предложи и многу подлабока интеграција меѓу граѓаните – младите од Канада и ЕУ полесно да можат да живеат, работат и студираат од двете страни на Атлантикот.
Карни побара Канада да стане дел од програмите Erasmus+ и Horizon, со што канадските студенти, научници и истражувачки центри би добиле директен пристап до дел од најголемите европски образовни и научни програми.
Овој пресврт кон Европа доаѓа додека Канада води отворен трговски спор со Соединетите Американски Држави.
Вашингтон и Отава веќе воведоа реципрочни царини, а Карни во последните месеци јавно предупредува дека четири децении силна економска интеграција со САД ја направиле Канада премногу зависна од еден партнер.
Американскиот претседател Доналд Трамп дополнително ја зголеми тензијата откако предупреди дека САД може да воведат нови, високи царини кон Европската Унија доколку евентуалното придружно членство на Канада го оцени како „непријателски чин“.
Карни одговори дека Канада самостојно ќе одлучува со кого ќе склучува договори и какви партнерства ќе гради.
Тој сепак нагласи дека новиот сојуз со Европа не треба да се гледа како антиамерикански проект, туку како обид Канада и ЕУ да станат поотпорни на економски и политички притисоци.
„Целта не е самодоволност, туку колективна отпорност“, порача Карни.
Идејата за „придружно членство“ засега нема дефинирана правна форма во Европската Унија.
Таков статус формално не постои во европските договори, а германската влада веќе порача дека е отворена за нов модел на многу блиско партнерство со Канада, но дека самиот термин „придружна членка“ треба дополнително да се разгледа.
Дополнителна пречка е и тоа што трговскиот договор CETA, кој е во примена од 2017 година, сè уште не е ратификуван од десет земји членки на ЕУ, меѓу кои Франција, Италија и Полска.
И покрај тоа, економските врски меѓу Канада и ЕУ веќе се значајни. Вкупната билатерална трговија со стоки и услуги минатата година достигнала 130,8 милијарди евра, што е раст од повеќе од 80 проценти во последната деценија.
Пораката од Стразбур затоа оди многу подалеку од обична трговска соработка.
Карни практично најавува нова надворешнополитичка насока во која Канада сака да остане силно поврзана со САД, но истовремено да изгради европски столб на својата економска и безбедносна политика.
Во услови на трговска војна со Вашингтон и сè понеизвесни глобални односи, Отава повеќе не сака најголемиот дел од својата економска и стратешка сигурност да зависи од еден сосед.
Европа сега станува централниот дел од таа диверзификација.
