Skip to content
„Млеко“ од лебарки, закопани гаќи и писоар без прскање се меѓу истражувањата што годинава добија Иг Нобел – наградите за науката што прво засмејува, а потоа тера на размислување.
Десет истражувачки тимови на 3 септември ги добија Иг Нобеловите награди за 2026 година. Церемонијата се одржа во Цирих и првпат во 35-годишната историја на настанот беше организирана надвор од САД.
Иако нивните наслови звучат како научни шеги, станува збор за вистински експерименти и објавени научни трудови.
„Млеко“ од лебарки
Наградата за хемија ја доби истражувањето на живородната лебарка Diploptera punctata, која своите ембриони ги храни со протеински кристали богати со масти и енергија.
Според процената на научниците, кристалите содржат повеќе од трипати поголема енергетска вредност од иста маса кравјо млеко. Но, тоа не е „млеко“ наменето за пиење, ниту е докажано дека може безбедно и исплатливо да се произведува како човечка храна.
Зошто научниците закопале 1.000 пара гаќи?
Во повеќе од 25 земји биле закопани околу 1.000 идентични парчиња памучна долна облека. По два месеца научниците проверувале колкав дел од памукот бил разграден.
Колку е поголема активноста на бактериите, габите и другите организми во почвата, толку побрзо се распаѓа памукот. Методот е едноставен показател за биолошката активност, но не може самостојно да даде целосна слика за здравјето на почвата.
Писоар што не прска
Физичарите наградени за моделот „Наутилус“ испитувале како аголот и обликот на писоарот влијаат врз одбивањето на капките.
Тие конструирале површина на која млазот удира под агол од околу 30 степени или помалку, со што значително се намалува прскањето. Испитувањата биле направени во контролирани услови, со обоена вода и стандардизирана јачина на млазот.
Млазница направена од комарец
Друг тим го приспособил тенкото рилце на женски комарец како млазница за високопрецизно 3Д-печатење.
Природната микроструктура овозможува нанесување исклучително мали количества материјал. Засега, сепак, станува збор за лабораториски доказ дека идејата функционира, а не за издржлива технологија подготвена за масовно производство.
Кога луѓето почнале да се бакнуваат?
Истражувачите од Оксфорд анализирале податоци за контактот уста со уста кај приматите и создале еволутивен модел за потеклото на бакнувањето.
Нивната реконструкција покажува дека ваквото однесување можеби се појавило кај предокот на големите човеколики мајмуни пред приближно 16,9 до 21,5 милиони години. Заклучокот е статистичка процена заснована врз ограничени набљудувања, а не директен доказ за однесувањето на исчезнатите видови.
Меѓу другите наградени теми се и аеродинамиката на дувањето нос, разликата меѓу мирисот на бебињата и тинејџерите и прашањето зошто луѓето понекогаш сакаат пријатели што се непријателски расположени кон нивните противници.
Иг Нобел покажува дека зад навидум смешното прашање понекогаш се крие вистински научен проблем – од подобро разбирање на почвата до похигиенски јавни тоалети и попрецизно 3Д-печатење.
