Skip to content
Филипче исцрта црвена линија: власта нема да си крои избори по мерка. Лидерот на СДСМ, Венко Филипче, најави дека неговата партија ќе го блокира предложениот Изборен законик, оценувајќи дека ваквиот текст не е ниту европски, ниту демократски, туку отвора простор за изборна манипулација и контрола на процесот.
Според Филипче, проблемот не е во потребата од изборни реформи, туку во начинот на кој власта се обидува да ги протурка правилата. Тој обвини дека Христијан Мицкоски тргнал по стапките на Никола Груевски и сака да воспостави систем во кој изборите ќе бидат однапред ставени под партиска контрола.
„Ваков закон ова Собрание не смее да донесе“, порача Филипче, најавувајќи дека СДСМ ќе ги искористи собраниските механизми за да го блокира законот во сегашната форма.
Најспорна точка за СДСМ е електронското гласање на дијаспората. Филипче предупредува дека такво решение, без јасни механизми за проверка на идентитетот и без силни безбедносни гаранции, може да отвори простор за масовно и неконтролирано гласање. Според него, не може глас пред компјутер, без сериозна проверка, да има иста тежина како гласањето во избирачко место во државата.
Вториот проблем е тајноста на гласањето. Филипче предупреди дека предложените измени дозволуваат ливчињата да се означуваат и на други начини, а не само со заокружување на бројчето пред кандидатот или партијата. За СДСМ, тоа отвора стара и опасна врата – гласачите да бидат контролирани преку договорени ознаки на ливчето.
Третиот спорен дел се приговорите. Според Филипче, ако приговорите се разгледуваат само доколку се внесени во записниците, се намалува можноста Државната изборна комисија целосно да го провери изборниот материјал и да реагира на можни неправилности.
Токму затоа СДСМ го нарекува законот обид за изборен грабеж, а не реформа. Партијата најавува амандманска блокада и порака дека нема да дозволи изборните правила да се менуваат еднострано, без консензус и без доверба од опозицијата.
Од власта, пак, возвраќаат дека СДСМ и Левица го блокираат Изборниот законик од партиски причини и дека со тоа ѝ нанесуваат штета на државата во делот на Реформската агенда и Планот за раст на Европската Унија. ВМРО-ДПМНЕ тврди дека измените се носат со сугестии од ОБСЕ и ОДИХР и дека опозицијата треба да предложи конкретни корекции, наместо целосна блокада.
Но суштинското прашање останува отворено: дали изборните правила може да се менуваат без вистински политички консензус? Во секоја демократска држава, Изборниот законик не е обичен закон. Тој е правилникот по кој се добива или губи власта. Затоа секој сомнеж дека мнозинството го пишува законот за себе е доволен за политичка тревога.
Филипче овојпат се поставува како брана пред власта, со порака дека изборите не смеат да станат техничка операција под контрола на мнозинството. Неговата линија е јасна: ако власта сака европски Изборен законик, мора да обезбеди доверба, проверливост, тајност на гласањето и целосна можност за приговори.
Во спротивно, како што предупредува СДСМ, реформата ќе личи на обид да се сменат правилата пред следниот изборен натпревар. А тоа е најопасниот дел од приказната: изборите не се добиваат со кроење закон по мерка, туку со доверба дека секој глас е слободен, таен и точно изброен.
