Филипче: Со ДПМНЕ нема ЕУ, треба да е јасно

Венко Филипче ја постави европската иднина на Македонија како главна политичка линија на СДСМ пред следниот изборен циклус, порачувајќи дека земјата ќе се врати на европскиот пат кога ВМРО-ДПМНЕ ќе замине во опозиција. Во изјава по повод 9 Мај – Денот на Европа и Денот на победата над фашизмот, лидерот на СДСМ оцени дека државата е заглавена поради политиките на актуелната власт и дека излезот е во реформи, уставни измени и враќање на европската агенда како државен приоритет.

Филипче ја гради пораката околу јасен политички контраст: СДСМ како партија што го гледа членството во ЕУ како стратешка цел и ВМРО-ДПМНЕ како власт што, според него, ја турка земјата во изолација. Неговата оцена е дека Македонија нема проблем со тоа дали граѓаните сакаат Европа, туку со тоа што власта нема политичка волја да го направи чекорот што го бара преговарачката рамка.

„Ќе се случи Европа кога ние ќе дојдеме на власт после следните избори и сите ќе одговараат“, порача Филипче, најавувајќи реформи, антикорупциски мерки и расчистување со системот на лажни вести и злоупотреби. Со тоа, СДСМ се обидува европската тема да ја врзе не само со надворешната политика, туку и со внатрешното владеење, правосудството, одговорноста и борбата против корупцијата.

Во неговата порака има и јасна регионална споредба. Додека Црна Гора и Албанија напредуваат во пристапниот процес, Македонија останува во политички застој. Европската комисија во последниот пакет за проширување оцени дека Црна Гора постигнала значителен напредок и дека е на добар пат да ја исполни амбицијата за затворање на преговорите, ако го задржи реформското темпо. Во истиот пакет е нотирано и дека Албанија отворила четири кластери и продолжува да се движи напред.

Токму оваа регионална динамика е најсилниот аргумент во настапот на Филипче. Пораката е дека Македонија веќе не стои во чекалница заедно со регионот, туку ризикува да биде оставена зад него. Во политичка смисла, тоа ја враќа темата што СДСМ долго ја користеше како свој централен легитимитет: дека европската интеграција не е само надворешнополитичка цел, туку проверка дали државата има функционални институции, предвидлива политика и владеење на правото.

Филипче директно посочи дека „се знае што треба да се направи“ за да продолжат преговорите – уставните измени. Со тоа тој повторно ја отвори најчувствителната домашна политичка точка. За СДСМ, уставните измени се тежок, но неопходен чекор за продолжување на процесот. За ВМРО-ДПМНЕ, тие остануваат прашање што не може да се отвори без гаранции и без заштита на македонските позиции.

На 9 Мај, европската порака доби и поширок симболичен контекст. Претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, во видеообраќање до граѓаните порача дека им се обраќа како на идни членови на ЕУ и дека е време Македонија да го направи следниот чекор напред. Таквите пораки од Брисел го одржуваат европскиот хоризонт отворен, но не го решаваат домашниот политички јаз околу начинот на кој треба да се продолжи процесот.