Грција ќе бара одговор од Украина за воениот дрон кај Лефкада

Грција ќе бара одговор од Украина за воениот морски дрон пронајден кај Лефкада, откако министерот за одбрана Никос Дендиас изјави дека веќе е сигурно оти пловилото е од украинска технологија, дека станува збор за „екстремно сериозно прашање“ и дека случајот ќе го отвори пред украинскиот министер за одбрана на состанокот на министрите за одбрана на ЕУ во Брисел.

Дендиас порача дека случајот не може да се третира како обична техничка епизода или случајно насукување на непознато пловило. Според него, откриениот дрон ја засега слободата и безбедноста на пловидбата, што за Грција е особено чувствително прашање поради нејзиниот островски простор, туристички брег, трговска флота и морските рути што ја поврзуваат земјата со Италија и поширокиот Медитеран.

Дронот беше пронајден минатата недела во морска пештера кај Лефкада, откако локален рибар го забележал и го одвлекол до пристаништето Василики. Потоа бил префрлен во воена база за анализа, а грчките специјалисти ги неутрализирале експлозивните компоненти. Според меѓународните извештаи, станува збор за беспилотно површинско пловило од типот што се користи за напади врз бродови.

Првичните информации го поврзуваа дронот со украинските поморски системи од типот Magura, кои Украина ги користи во војната против Русија, особено во напади врз руски воени и поморски цели. Сега грчкиот министер оди чекор понатаму и вели дека властите веќе знаат дека пловилото е украинско, иако Киев засега не даде јавно објаснување за случајот.

Токму тоа ја прави ситуацијата дипломатски чувствителна. Грција е членка на ЕУ и НАТО, ја поддржува Украина во одбраната од руската агресија, но истовремено не може да игнорира фактот дека вооружен или експлозивен дрон завршил во нејзини води. Ако ваков систем се движел без контрола или по дефект, тој можел да стане опасност за цивилни бродови, туристички пловила, рибари или пристаништа.

Според грчките и западните анализи, една од можните насоки на истрагата е дали дронот бил поврзан со операции против бродови од руската „сенковита флота“, која се користи за транспорт на нафта и заобиколување на санкции. Тоа засега останува истражна претпоставка, но самиот факт што такво сценарио се разгледува покажува колку војната во Украина почнува да се прелева во поширокиот медитерански простор.

За Атина, најголемото прашање не е само чиј е дронот, туку како стигнал до Лефкада и дали постои ризик слични системи повторно да се појават во грчки води. Во време кога беспилотните летала и морските дронови ја менуваат природата на војувањето, Грција мора да ја засили будноста не само на копнените граници, туку и во морето што е основа на нејзината економија, туризам и безбедност.

Случајот ја отвора и пошироката европска дилема. Ако држави што ја поддржуваат Украина почнат да се соочуваат со неочекувани последици од воените операции, Брисел ќе мора да разговара не само за помошта за Киев, туку и за контрола, координација и безбедносни протоколи за новите оружја што се движат далеку од класичниот фронт.

Засега, грчката позиција е внимателна, но јасна: Атина не го претвора случајот во јавен судир со Украина, но бара објаснување и го носи прашањето на европска маса. Воен дрон со експлозив кај туристички остров не е инцидент што може да се затвори со тишина, особено кога ја допира слободата на пловидба и безбедноста во Медитеранот.