Илјадници на студентски протест во Нови Сад побараа слободни избори

Студентски протест во Нови Сад собра илјадници граѓани во саботата, 20 јуни, на повик на студентите во блокада, средношколци и граѓански собири од повеќе делови на Србија. Колоните тргнаа од Универзитетскиот кампус и Лиманскиот парк кон таканаречениот турбо-кружен тек на раскрсницата кај Фрушкогорска улица и Булеварот „Цар Лазар“, каде што се одржа главниот дел од програмата со пораки за слободни избори, институционална одговорност и крај на стравот од власта.

Протестот во Нови Сад беше дел од поширокото студентско и граѓанско движење што ја потресе Србија по падот на настрешницата на Железничката станица во Нови Сад во ноември 2024 година, несреќа во која загинаа 16 лица. За демонстрантите, таа трагедија останува симбол на корупција, неодговорност и институции што не ја вршат својата работа.

Н1 објави дека на протестот дошле студенти во блокада, средношколци, граѓански собири и луѓе од повеќе градови во Србија. На собирот се гледаа знамиња на граѓански собири од различни места, меѓу кои Суботица, Крагуевац и делови од Белград.

Главниот дел од протестот се одржа на турбо-кружниот тек, каде што говорниците порачаа дека студентското движење одамна ги надминало рамките на факултетите. Студентката од Технолошкиот факултет Теодора Вукша рече дека студентската борба прераснала во заедница што сака држава во која институциите ја вршат својата работа, законите не се применуваат селективно и никој не е над одговорноста.

Пораките од говорницата беа насочени кон изборите, медиумите, полицијата, правосудството и довербата во институциите. Професорката Сања Белиќ од Природно-математичкиот факултет во Нови Сад порача дека без слободни и фер избори, сè друго е празен збор. Таа предупреди и на проблеми со избирачките списоци, користејќи ја пораката дека „мртви души гласаат, а живите остануваат без своја волја“.

Дел од говорниците зборуваа и за медиумската сцена во Србија. Професорката Смиљана Милинков, раководителка на отсекот за медиумски студии на Филозофскиот факултет во Нови Сад, предупреди на врската меѓу јавните пари и медиумите што, според неа, шират омраза, лаги и навреди.

Собирот заврши по говорите, пред да падне мрак. Организаторите претходно најавија дека тоа е мерка на претпазливост, со цел да се избегнат провокации и можни инциденти. Според Н1, граѓаните почнале да се разидуваат по завршувањето на програмата на кружниот тек.

Бројот на присутни остана предмет на спротивставени проценки. Reuters објави дека во Нови Сад се собрале илјадници луѓе, додека српскиот претседател Александар Вучиќ тврдеше дека во 17:30 часот на протестот имало 3.300 лица. Демонстрантите и дел од опозициската јавност со месеци ја обвинуваат власта за корупција, притисок врз медиумите и изборни нерегуларности, додека Вучиќ и неговите соработници ги отфрлаат таквите обвинувања.

Протестот во Нови Сад покажа дека студентското движење во Србија не се повлекува од улиците. Наместо класичен партиски митинг, собирот имаше граѓански тон, со пораки за избори, одговорност и враќање на институциите во рацете на граѓаните.

Во Србија следните редовни парламентарни и претседателски избори треба да се одржат во 2027 година, но Вучиќ претходно најавуваше можност тие да бидат распишани порано. Студентите и активистите бараат услови за слободни и фер избори, додека власта најавува и сопствен собир на 27 јуни.

Нови Сад повторно стана центар на политичкиот притисок во Србија. Градот од кој почна најголемиот бран незадоволство по трагедијата на железничката станица, сега испрати порака дека студентите не се откажуваат од барањето за институции што ќе одговараат пред граѓаните, а не пред партиите.