Skip to content
Колку пари му се потребни на едно семејство за нормален живот и дали просечната потрошувачка ја покажува вистинската состојба на граѓаните? Ова прашање повторно се отвора во Македонија, по претставувањето на новата методологија за пресметување на потрошувачката кошничка од Министерството за економија и труд.
Европската Унија нема единствена потрошувачка кошничка со која се определува колку пари му се потребни на едно семејство. Наместо тоа, се користат различни статистички инструменти за мерење на инфлацијата, реалната потрошувачка и трошоците за достоинствен живот.
Едно е колку трошиме, друго колку ни е потребно
Евростат ја следи инфлацијата преку Хармонизираниот индекс на потрошувачките цени (HICP), кој ги опфаќа цените на храната, домувањето, енергијата, транспортот, здравството и другите производи и услуги.
Но, овој индекс не покажува дали едно семејство има доволно приходи за пристоен живот. Ако граѓаните поради ниските плати се откажат од квалитетна храна, одмор или здравствени услуги, статистиката ќе регистрира помала потрошувачка, но тоа не значи дека нивните потреби исчезнале.
Токму затоа Европската комисија развила и таканаречени референтни буџети, со кои се проценува колку чинат производите и услугите потребни за прифатлив животен стандард.
Во тие пресметки се земаат предвид составот на семејството, трошоците за домување, исхраната, превозот, здравствените потреби и можноста за учество во општествениот живот.
Во Грција просечно домаќинство троши 1.820 евра месечно
Според податоците на грчката статистичка служба, просечното домаќинство во Грција во 2025 година трошело 1.820,20 евра месечно.
Од вкупната потрошувачка, 20,4 проценти биле наменети за храна и безалкохолни пијалаци, 14,7 проценти за домување, а 13,6 проценти за транспорт.
Но, овие 1.820 евра не претставуваат минимален износ потребен за живот, туку просек на реалните расходи на грчките домаќинства.
Македонија со две различни пресметки
Во Македонија, методологијата на Министерството за економија и труд се заснова на официјални статистички податоци за реалната потрошувачка на домаќинствата.
Од друга страна, синдикалната минимална кошничка пресметува колку средства се потребни за задоволување на определени животни потреби на едно домаќинство.
Разликата е суштинска. Првата покажува колку граѓаните навистина трошат, а втората проценува колку би требало да имаат за да ги покријат предвидените потреби.
Европското искуство покажува дека овие два пристапа не мора меѓусебно да се исклучуваат, бидејќи мерат различни економски појави.
На крајот, вистинското прашање не е само колку изнесува потрошувачката кошничка, туку дали приходите на граѓаните овозможуваат пристоен живот.
Зашто, ако едно семејство нема пари за одреден производ или услуга, тоа не значи дека нема потреба од нив. Тоа може да значи дека потребата останува незадоволена.
