На 12 август Европа ќе потемни: каде ќе се гледа целосното затемнување

Месечината на 12 август ќе го покрие Сонцето и ќе создаде тесен појас на целосна темнина што ќе помине низ Арктикот, Гренланд, Исланд и Пиринејскиот Полуостров. Затемнувањето ќе биде целосно само за набљудувачите во точно определената траса, додека во поголемиот дел од Европа, вклучително и во Македонија, ќе се гледа само како делумно.

Станува збор за првото целосно затемнување на Сонцето што ќе ја зафати континентална Европа по 1999 година. Највпечатливиот дел од настанот ќе трае кратко – максималната целосна фаза ќе изнесува околу две минути и 18 секунди, а ќе се случи во областа во близина на Исланд. За најголемиот дел од набљудувачите во појасот на тоталитетот Сонцето ќе биде целосно покриено помалку од две минути.

Затемнувањето ќе започне во далечните северни области на Русија, по што сенката на Месечината ќе го премине Арктичкиот Океан и североисточниот дел на Гренланд. Потоа ќе го зафати западниот дел на Исланд, ќе продолжи преку Северниот Атлантик и ќе навлезе во Европа преку северозападниот дел на Шпанија. Мал дел од североисточна Португалија, исто така, ќе се најде во појасот на целосното затемнување.

Најдостапни места за набљудување ќе бидат Исланд и Шпанија. Во Исланд затемнувањето ќе се случува доцна попладне и во раните вечерни часови, додека во Шпанија целосната фаза ќе настапи непосредно пред зајдисонце. Поради ниската положба на Сонцето, набљудувачите во Шпанија ќе мора да изберат место со целосно отворен поглед кон западниот хоризонт, без планини, згради или дрвја што би го блокирале погледот.

Појасот на целосното затемнување ќе ја пресече Шпанија од запад кон исток. Меѓу градовите низ кои ќе помине се А Коруња, Овиедо, Леон, Билбао, Сарагоса и Валенсија, а сенката потоа ќе стигне и до Балеарските Острови и Палма де Мајорка. Речиси целата северна половина на Шпанија ќе го види Сонцето целосно покриено, додека во јужниот дел затемнувањето ќе биде делумно.

Во А Коруња затемнувањето ќе започне во 19:31 часот по локално време, целосната фаза ќе настапи околу 20:28 часот и ќе трае приближно 76 секунди. Сонцето тогаш ќе биде на височина од околу 12 степени над хоризонтот. Во Бургос целосната фаза ќе трае околу 104 секунди, но Сонцето ќе биде само осум степени над хоризонтот.

Условите ќе бидат уште почувствителни на Балеарските Острови. Во Палма максималната фаза е пресметана за околу 20:32 часот, само неколку минути пред зајдисонце, кога Сонцето ќе биде приближно два степени над хоризонтот. Дури и ниско возвишение или објект во правецот на запад може целосно да го скрие настанот.

Шпанскиот Национален географски институт наведува дека станува збор за првото целосно затемнување видливо од Пиринејскиот Полуостров по повеќе од еден век. По настанот на 12 август, Шпанија ќе има уште едно целосно затемнување на 2 август 2027 година и прстенесто затемнување на 26 јануари 2028 година. Следното целосно затемнување видливо од Шпанија потоа се очекува дури во 2053 година.

Во Македонија нема да настапи целосна темнина. Затемнувањето ќе биде видливо само како делумно и во краток период непосредно пред зајдисонце. Според пресметките за Скопје, настанот ќе започне околу 19:29 часот, максимумот ќе биде во 19:36 часот, а Сонцето ќе зајде само неколку минути подоцна. Видливиот дел ќе трае приближно девет минути.

Магнитудата на затемнувањето во Скопје ќе изнесува околу 0,121, што значи дека Месечината ќе покрие само мал дел од дијаметарот на Сонцето. Ефектот нема значително да го затемни небото и без соодветна опрема промената може лесно да остане незабележана. Целосната фаза нема да биде видлива од ниту еден дел на Македонија.

Поради тоа што Сонцето ќе биде многу ниско, за набљудување од Македонија ќе биде потребна локација со отворен западен хоризонт. Ридови, планини и високи згради можат да го скријат Сонцето и пред официјалното време на неговото заоѓање. Временските услови, особено облаците во близина на хоризонтот, исто така ќе бидат пресудни.

Целосно затемнување на Сонцето настанува кога Месечината ќе помине меѓу Земјата и Сонцето и привидно ќе го покрие целиот сончев диск. Во тесниот појас на тоталитетот небото се затемнува како во самрак, температурата може привремено да се намали, а околу темниот диск на Месечината станува видлива сончевата корона – надворешниот и вообичаено невидлив дел од атмосферата на Сонцето.

Надвор од тесната траса Месечината покрива само дел од Сонцето. Тогаш нема момент во кој е безбедно да се гледа со незаштитени очи, бидејќи дел од светлата сончева површина останува видлив во текот на целиот настан. Ова важи и за Македонија, каде затемнувањето ќе биде исклучиво делумно.

За директно набљудување мора да се користат специјални очила или рачен соларен филтер што е усогласен со меѓународниот стандард ISO 12312-2. Обичните очила за сонце не обезбедуваат заштита, без оглед на тоа колку се темни. Оштетени, изгребани или пробиени соларни очила не треба да се употребуваат.

Сонцето не смее да се гледа преку фотоапарат, мобилен телефон со дополнителна оптика, двоглед или телескоп без специјален соларен филтер поставен на предниот дел од оптичкиот уред. Концентрираната сончева светлина може за неколку секунди да предизвика тешко оштетување на видот, а може да ја оштети и опремата. Очилата за затемнување не се замена за филтер на телескопот, двогледот или објективот.

Без заштитни очила затемнувањето може безбедно да се следи со индиректна проекција. Едноставен проектор може да се направи со картон и мало дупче низ кое сончевата светлина ќе се проектира на бела површина. Набљудувачот треба да биде свртен со грб кон Сонцето и да ја гледа проектираната слика, а не директно низ отворот.

Само набљудувачите што се наоѓаат во појасот на целосното затемнување можат накратко да ја отстранат заштитата, и тоа исклучиво во моментот кога Месечината целосно го покрива светлиот сончев диск. Штом се појави и најмал дел од Сонцето, очилата мора веднаш повторно да се стават. Во сите области со делумно затемнување, меѓу кои е и Македонија, заштитата мора да се користи без прекин.

НАСА најави директен пренос на затемнувањето, што ќе овозможи целосната фаза да се следи и од места надвор од трасата. Светската вселенска агенција ќе ја прикажува сенката на Месечината додека се движи од Арктикот преку Гренланд и Исланд до Шпанија.