Skip to content
Ова се книгите од новиот список на лектири што учениците од основното образование ќе почнат да ги читаат од учебната 2026/2027 година, откако Бирото за развој на образованието објави ажуриран лектирен список за деветгодишното основно образование, со задолжителни и изборни дела од второ до деветто одделение.
Новиот список носи комбинација од македонска книжевна класика, современи домашни автори, светски детски романи, бајки, поезија, драми и дела што треба да ги поврзат учениците со реалниот живот, да го збогатат вокабуларот и да создадат навика за читање. Тоа е една од најважните промени за учениците, наставниците и родителите, бидејќи лектирите директно влијаат врз начинот на кој децата го градат односот кон книгата.
Според објавениот список, за учениците од второ до четврто одделение се предвидуваат три задолжителни и две изборни лектири, во петто и шесто одделение три задолжителни и три изборни, додека од седмо до деветто одделение се обработуваат по четири задолжителни и три изборни лектири.
Во списокот остануваат препознатливи дела како „Зоки Поки“, „Малиот принц“, „Дневникот на Ана Франк“, „Пипи Долгиот Чорап“, „Авантурите на Том Соер“, „Робинзон Крусо“ и „Хари Потер и Каменот на мудроста“, но има и низа современи наслови од домашни и странски автори што треба да го направат читањето поблиско до новите генерации.
Во продолжение е преглед на книгите што се посочени во новиот список за настава на македонски јазик.
| Одделение | Задолжителни лектири | Изборни лектири |
|---|---|---|
| II одделение | „Зоки Поки“ – Оливера Николова; „Грдото пајче“ – Х. К. Андерсен; „Сказни“ – Браќата Грим | „Тајни незнајни“ – Киро Донев; „Нела Смела и бушавата бура“ – Билјана С. Црвенковска; „Потрага по храброст“ – Билјана Стојановска; „Бакнежи на небото“ – Иван Антоновски; „Касни-порасни“ – Петре М. Андреевски; „Песни“ – Васил Куновски; „Брзалки без врзалки“ – Стојан Тарапуза |
| III одделение | „Басни“ – Езоп; „Шеќерна приказна“ – Славко Јаневски; „Орхан“ – Неџати Зекирија | „Кифличката Мирна“ – Оливера Ќорверзироска; „Децата од моето училиште“ – Јадранка Клисарова; „Доктор Офболи“ – Корнеј Чуковски; „Легенда за Марфи Компирката“ – Овен Колфер; „Сакам книга“ – Александар Кујунџиски; „Нешто друго“ – Кетрин Кејв; „Било и се скрило“ – Киро Донев; „Леле, ми се скрши срцето“ – Елиф Јемениџи; „Тино од мојот влез“ – Жарко Кујунџиски; „Бел“ – Ника Гавровска; „Насмеани капки“ – Стојан Тарапуза; „Ова е твое“ – Сане Те Лоу; „Исидора Мун: Оди на училиште“ – Хариет Мункастер |
| IV одделение | „Бајки од Македонија“ – Билјана Црвенковска; „Безборовната Ела“ – Викторија Патрашку; „Волшебникот од Оз“ – Лиман Франк Баум | „Сказна за детето Вилен“ – Глигор Поповски; „Белата мечка, синиот кит и другите“ – Цане Андреевски; „Од згода до згода, заграб бистра вода“ – Васил Мукаетов; „Училиштен театар“ – Киро Донев; „Борко Брзозборко“ – Ксенија Маказлиева Трајчева; „Бајка за царот Нај“ – Снежана Иљоска Наумовска; „Овде во близина живее едно девојче“ – Ида Млакар Црнич; „Големата фабрика за зборови“ – Ањес де Лестрад; „Итар Пејо“ – Стале Попов; „Петар Пан“ – Џејмс Метју Бари; „Природо, љубов моја“ – Александар Кујунџиски; „Шила“ – Јана Мишо; „Рокчето“ – Никола Маџиров; „Капетанот Торнадо“ – Миливој Матошец; „Сон на тркала“ – Стојан Тарапуза; „Ѕвездени перничиња“ – Славка Манева |
| V одделение | „Пајажината на Клементина“ – Елвин Брукс Вајт; „Пипи Долгиот Чорап“ – Астрид Линдгрен; „За копчето и за среќата“ – Јасмина Петровиќ | „Пинокио“ – Карло Колоди; „Убави зборови“ – Иван Џепароски; „Гоце Делчев“ – Ванчо Николески; „Шах со Бах“ – Владимир Мартиновски; „Мери Попинс“ – П. Л. Траверс; „Алиса во земјата на чудата“ – Луис Карол; „Хотел за кучиња“ – Луиз Данкан; „Тори и принцот змија“ – К. В. Јохансен; „Златното јаболко“ – Христо Петрески; „Самовилското коњче“ – Душко Наневски; „Епски народни песни“ – Томе Саздов; „Дневникот од штрковото гнездо“ – Киро Донев; „Приказни големи колку дланка“ – Џанг Ќиушенг; „Џејмс и џиновската праска“ – Роалд Дал; „Измислување на светот“ – Јадранка Владова; „Мишка“ – Едвард ван де Вендел; „Дворец на опачини“ – Ристо Давчевски; „Малата голема точка“ – Цане Андреевски; „Стапка по стапка од Дојран до Попова Шапка“ – Васил Мукаетов; „Мојата бабичка не знае која сум“ – Ива Безиновиќ-Хејдон; „Насмевката на Мона Глувчева“ – Џеронимо Стилтон; „Авантурите на вујко Лео низ романските степи“ – Џанетс Леви |
| VI одделение | „Големи и мали“ – Бошко Смаќоски; „Робинзон Крусо“ – Даниел Дефо; „Матилда“ – Роалд Дал | „Бескрајна приказна“ – Михаил Енде; „Хајди“ – Јохана Шпири; „Мојот пријател А“ – Јадранка Владова; „Втората смена“ – Велко Неделковски; „Белото Циганче“ – Видое Подгорец; „Уличето со обетки од цреши“ – Михо Атанасовски; „Бамбино“ – Ника Гавровска; „Куферко – светскиот патник од Македонија“ – Симона Ристевска; „Двојната Лота“ – Ерих Кестнер; „Децата од Павловата улица“ – Ференц Молнар; „Сештологија“ – Ванчо Полазаревски; „Кралот на Златната река“ – Џон Раскин; „Божиќна песна во проза“ – Чарлс Дикенс; „Црни и жолти“ – Славко Јаневски; „Приказни за добра ноќ“ – Киро Донев; „Народни приказни на балканските народи“ – Томе Саздов; „Земјата на заборавените сказни“ – Билјана Црвенковска; „Тешко е да не ме сакаш“ – Јасминка Петровиќ; „Аги и Ема“ – Игор Коларов; „Децата во мобилниот телефон“ – Џоу Син; „Шерлок Холмс за деца“ – Артур Конан Дојл; „Брзосплетковска 63 и случајот со смрдливите чорапи“ – Катерина Трајановска; „Девојчето со форичката“ – Ева Камчевска; „Островот со скриеното богатство“ – Роберт Луис Стивенсон |
| VII одделение | „Силјан Штркот“ – Марко Цепенков; „Приказна за Доктор Дулитл“ – Хју Лофтинг; „Без зборови“ – Џенифер Мук Сенг; „Авантурите на Том Соер“ – Марк Твен | „Збунети години“ – Велко Неделковски; „Тоње Глимердал“ – Марија Пар; „Перуновата стрела“ – Нина Атанасова Шкрњариќ; „Раскази“ – Александар Поповски; „20.000 милји под морето“ – Жил Верн; „Најубави митови од антиката“ – Густав Шваб; „Игбал, мојата тајна“ – Јагода Михајловска-Георгиева; „Аз, буки“ – Видое Подгорец; „Светлина зад ридот“ – Трајче Крстески; „Од цвет до цвет“ – Адем Гајтани; „Книга за џунглата“ – Радјард Киплинг; „Раскази“ – Раде Силјан; „Мојот звук“ – Оливера Николова; „Ноќните птици“ – Тормод Хуген; „Лисичја месечина“ – Маша Огризек; „Операција чист воздух“ – Џеронимо Стилтон; „Пат околу светот за 80 дена“ – Жил Верн |
| VIII одделение | „Споменка“ – Горјан Петревски; „Поезија“ – Раде Силјан; „Мио, мој Мио“ – Астрид Линдгрен; „Емил и детективите“ – Ерих Кестнер | „Бегалка“ – Васил Иљоски; „Девојките на Марко“ – Оливера Николова; „Бојан“ – Глигор Поповски; „Цар Салтан“ – Ефтим Клетников; „Девојчето од Шестата Месечина“ – Муни Вичер; „Хаклбери Фин“ – Марк Твен; „Калеш Анѓа“ – Стале Попов; „Шармери од осмо“ – Велко Неделковски; „Добар ден тато“ – Стјепан Томаш; „Пет деца и тоа“ – Едит Незбит; „Бадникова вечер“ – Хуан Беиѓиа; „Забранета соба“ – Александра Симова-Клинчарова; „Агата Мистери – Загатката на фараонот“ – Сер Стив Стивенсон; „Гуливеровите патувања“ – Џонатан Свифт |
| IX одделение | „Застани на небото“ – Ерин Боу; „Дневникот на Ана Франк“ – Ана Франк; „Повик на дивината“ – Џек Лондон; „Малиот принц“ – Антоан де Егзипери | „Детството на Конески“ – Мишо Китаноски; „Белиот кловн“ – Дамир Милош; „Книга за сѐ“ – Хус Каијер; „Ванда“ – Силвија Шесто; „Чорбаџи Теодос“ – Васил Иљоски; „Бели мугри“ – Кочо Рацин; „Хари Потер и Каменот на мудроста“ – Џ. К. Роулинг; „Исти очи“ – Горјан Петревски; „Чудна случка во ноќта“ – Марк Хадон; „Момчето во пижами на риги“ – Џон Бојн; „Ен од зелената фарма“ – Луси Мод Монтгомери; „Братучед ми доаѓа“ – Ќин Венѓун; „Ти носам пустински песок“ – Винка Саздова; „Александра“ – Томе Арсовски; „Автобиографија“ – Григор Прличев; „Јас сум Акико“ – Стефан Тиќми; „Се викам храброст“ – приредувач Надица Фирфова; „Старецот и морето“ – Ернест Хемингвеј |
Најголемата промена не е само во бројот на наслови, туку во обидот лектирниот список да се помести од класичен список за задолжително читање кон поширок избор што треба да ги следи интересите на учениците. Во него има дела за пријателство, храброст, семејство, екологија, историја, фантазија, личен развој и современи детски искуства.
За наставниците, ова значи поголема можност за избор, но и поголема одговорност да ја поврзат лектирата со возраста, јазичните способности и интересите на учениците. За родителите, пак, новиот список станува практична мапа за тоа што ќе се чита дома, што ќе се обработува на час и кои книги можат да се набават однапред.
БРО наведува дека заедно со лектирниот список се даваат и насоки за реализација по образовни периоди, со препорачани активности и развојно прилагоден пристап. Тоа значи дека лектирата не треба да биде само обврска за прераскажување, туку дел од поширок процес на разбирање, разговор и поврзување на книжевноста со реалниот живот.
