Skip to content
Петрова-Чамова и Муцунски повторно се најдоа во центарот на спорот меѓу Софија и Скопје, откако бугарската министерка за надворешни работи Велислава Петрова-Чамова порача дека со македонскиот министер Тимчо Муцунски „се разбираат совршено“ на бугарски јазик и дека Македонија треба да ги исполни условите преземени во процесот кон Европската Унија.
Изјавата на Петрова-Чамова беше дадена во контекст на прашањата за застојот на Македонија на европскиот пат и за односите меѓу двете земји. Според неа, проблемот не е во недостиг на јасни критериуми од страна на Софија или Брисел, туку во недостиг на политичка волја во Скопје за спроведување на веќе договореното.
Бугарската министерка оцени дека договорените обврски не треба да се третираат како билатерален спор, туку како европско прашање. Таа нагласи дека лидерите во Европската Унија, според позицијата на Софија, се јасни дека единствениот пат напред за Македонија е исполнување на преземените обврски.
Петрова-Чамова посочи дека Софија не поставува нови барања надвор од договореното на европско ниво. Според неа, Бугарија бара да се применува европскиот консензус од 2022 година, кој ја постави рамката за продолжување на македонскиот евроинтеграциски процес, но и го врза отворањето на суштинските преговарачки фази со уставните измени.
Во изјавата за БГНЕС, таа рече дека е „тажно“ што четири години по договор постигнат на европско ниво и поддржан со одлука на македонското Собрание, тој сè уште не се применува. Формулацијата ја враќа бугарската позиција на старата линија: Скопје прво да го исполни договореното, а потоа да очекува движење во преговорите со ЕУ.
Посебно внимание предизвика делот од изјавата во кој Петрова-Чамова беше прашана за употребата на македонскиот јазик и за комуникацијата со македонскиот врв. Таа рече дека никогаш не се сретнала со претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, но дека во разговорите со министерот за надворешни работи Тимчо Муцунски зборува на бугарски јазик и дека се разбираат совршено.
Оваа изјава има поголема политичка тежина од обична дипломатска забелешка, бидејќи јазикот останува една од најчувствителните точки во македонско-бугарските односи. Во Скопје, секое бугарско инсистирање околу јазикот се чита како удар врз идентитетската посебност, додека Софија и натаму ја држи позицијата дека спорните прашања треба да се решаваат преку веќе прифатените документи и европската рамка.
Петрова-Чамова беше прашана и дали зад политиката на Скопје стои странско влијание, особено во контекст на предупредувањата за концептот „српски свет“. Таа одговори дека не мора да станува збор само за Србија и дека интерес од конфликт меѓу земјите од Западен Балкан и членките на Европската Унија може да имаат повеќе држави.
Со тоа бугарската министерка го прошири спорот од билатерално прашање во геополитички контекст. Пораката е дека одложувањето на европскиот процес, според Софија, не е само внатрешна слабост на Македонија, туку и простор што можат да го користат сили заинтересирани за поделби во регионот.
Европскиот контекст ја потврдува тежината на пораката. Претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта при посетата на Скопје порача дека усвојувањето на договорените уставни измени останува неопходниот следен чекор за формално почнување на пристапните преговори. Тој нагласи дека тоа е единствениот пат за отклучување на придобивките од членството во ЕУ.
Македонската влада, од друга страна, инсистира на предвидлив и принципиелен процес, во кој нема да има нови условувања по евентуалното исполнување на сегашните обврски. Токму во тој судир на толкувања се движи и сегашната дипломатска реторика: Софија вели дека нема нови барања, Скопје бара гаранции дека нема да има нови блокади.
