Skip to content
Искористената горна фаза од ракета „Фалкон 9“ на компанијата SpaceX се движи кон Месечината и, според најновите пресметки на астрономите, ќе удри во нејзината површина на 5 август околу 6:35 часот според универзалното време, односно околу 8:35 часот по македонско време.
Не станува збор за цела ракета, ниту за активен вселенски апарат, туку за потрошена втора фаза што останала во вселената откако во јануари 2025 година ги испорачала своите товари на траекторија кон Месечината. Објектот е регистриран под ознаката 2025-010D.
Ракетата беше лансирана на 15 јануари 2025 година од вселенскиот центар „Кенеди“ на Флорида. На неа се наоѓаа лунарниот модул „Блу гоуст 1“ на компанијата Firefly Aerospace и модулот „Резилиенс“ од мисијата HAKUTO-R на јапонската компанија ispace.
По раздвојувањето на двата модула, горната фаза на „Фалкон 9“ останала на високо елиптична траекторија во системот Земја-Месечина. Гравитациското влијание на Земјата, Месечината и Сонцето постепено ја менувало нејзината патека, сè додека пресметките не покажале дека објектот се движи кон директен судир со лунарната површина.
Според научниот труд објавен во јули, ударот се очекува во близина на кратерот Ајнштајн, на осветлен дел од лунарната површина, близу работ на Месечината што се гледа од Земјата. Точната локација и времето може дополнително да се коригираат како што ќе пристигнуваат нови набљудувања.
Се проценува дека делот од ракетата ќе удри со брзина од околу 8.700 километри на час. Бидејќи Месечината практично нема атмосфера што би го забавила или согорела објектот, горната фаза ќе стигне до површината со голем дел од својата кинетичка енергија и најверојатно ќе создаде нов кратер.
Ударот не претставува опасност за Земјата, за луѓето или за Месечината како небесно тело. Не се очекува ниту значително влијание врз нејзината орбита. Настанот, сепак, го истакнува проблемот со вселенскиот отпад што останува во просторот меѓу Земјата и Месечината по завршувањето на комерцијалните и научните мисии.
Астрономите ќе се обидат да го регистрираат моментот на судирот со телескопи на Земјата и со инструменти во вселената. Можно е при ударот да се појави краток светлосен блесок или облак од прашина и исфрлен материјал, но научниците предупредуваат дека настанот може да биде премногу слаб и краткотраен за лесно набљудување.
Набљудувањето би можело да им овозможи на истражувачите да го проучат формирањето на нов кратер, движењето на лунарната прашина и начинот на кој енергијата од ударот се пренесува во површинските слоеви. Податоците би можеле да помогнат и при подготовката на идни сеизмички експерименти и системи за следење на ударите врз Месечината.
За разлика од планираните мисии во кои вселенски летала намерно се удираат во небесни тела за научни цели, судирот на горната фаза од „Фалкон 9“ не бил дел од првичниот план на мисијата. Астрономот Бил Греј, кој ја пресметал траекторијата преку системот Project Pluto, оценува дека настанот покажува потреба од повнимателно планирање на движењето и отстранувањето на искористениот хардвер.
Ова не е прв случај човечки создаден објект да удри во Месечината. Во март 2022 година неидентификувана ракетна фаза, за која подоцнежните анализи покажаа дека најверојатно потекнувала од кинеска лунарна мисија, удри во далечната страна на Месечината. Во тој случај не постоеше можност ударот директно да се набљудува од Земјата.
Предвидениот удар на 5 август ќе биде на осветлен дел од површината и потенцијално достапен за повеќе набљудувачници. Научниот тим ги повика и професионалните и аматерските астрономи да го следат настанот, бидејќи комбинирањето снимки од повеќе локации може да помогне попрецизно да се утврдат времето, местото и интензитетот на судирот.
