Од Никсон до Трамп: како се менуваше американската политика кон Кина

Односите меѓу САД и Кина поминаа низ драматична трансформација во последните пет децении – од историското отворање и дипломатско приближување во времето на Ричард Никсон, до денешното стратешко ривалство и економски тензии меѓу Вашингтон и Пекинг.

Историскиот пресврт започна во 1972 година, кога американскиот претседател Ричард Никсон ја посети Кина и се сретна со Мао Це Тунг, со што беше прекината долгогодишната изолација меѓу двете држави. Тој потег се смета за еден од најзначајните дипломатски моменти на Студената војна и почеток на нова ера во односите меѓу Вашингтон и Пекинг.

Во следните децении, американската политика главно беше насочена кон економска соработка и интеграција на Кина во глобалниот систем, особено по отворањето на кинеската економија и нејзиниот влез во Светската трговска организација во 2001 година.

Сепак, со забрзаниот економски и воен раст на Кина, во САД постепено почна да се менува перцепцијата дека Пекинг не е само партнер, туку и сериозен геополитички конкурент.

Промената особено се интензивираше за време на мандатот на Доналд Трамп, кој започна трговска војна со Кина, воведе царини за кинески производи и ја обвини кинеската влада за нефер економски практики, технолошка кражба и прекумерно влијание врз светската економија.

Во тој период, односите меѓу двете сили дополнително се влошија и поради прашањата за Тајван, технолошките компании, Јужното Кинеско Море и глобалната безбедност.

И покрај промените на американските администрации, аналитичарите оценуваат дека во Вашингтон денес постои ретко видлив политички консензус – дека Кина претставува најголемиот долгорочен стратешки предизвик за САД.

Во меѓувреме, Кина продолжува да се претставува како глобална економска и политичка сила која бара поголемо влијание во светските институции, додека САД се обидуваат да ја зачуваат својата доминантна позиција на меѓународната сцена.

Токму затоа, односите меѓу Вашингтон и Пекинг денес се сметаат за едни од најважните и најчувствителни во современата геополитика, бидејќи нивната соработка или конфронтација има директно влијание врз светската економија, безбедност и стабилност.