Skip to content
Британскиот премиер Кир Стармер одби да поднесе оставка по тешкиот изборен пораз на Лабуристичката партија на локалните избори, и покрај растечкиот притисок од дел од пратениците и партиските структури. Стармер изјави дека резултатите се „тешки“ и дека ја презема одговорноста, но порача дека нема да си замине и, како што рече, да ја турне земјата во хаос.
Лабуристите изгубија стотици советнички места и контролата врз повеќе од 25 совети во Англија, во изборен удар што британските медиуми го оценуваат како најлош локален резултат за владејачка партија во повеќе од три децении. Најголем добитник од незадоволството е Reform UK на Најџел Фараж, која освои силен пробив меѓу гласачи што претходно се движеле меѓу конзервативците, лабуристите и апстиненцијата.
Поразот не остана само изборна статистика, туку веднаш се претвори во криза на лидерството. Дел од лабуристичките пратеници бараат Стармер да постави јасен рок за заминување, а поранешната министерка Кетрин Вест најави дека ќе се обиде да иницира лидерски предизвик ако никој од кабинетот не се охрабри да го направи тоа. Според партиските правила, за да се отвори формална трка против лидерот се потребни потписи од 20 проценти од лабуристичките пратеници, односно околу 81 пратеник.
Стармер, сепак, не покажува намера да се повлече. Неговата порака е дека владата има мандат, дека земјата има потреба од стабилност и дека Лабуристичката партија мора да се фокусира на испорака на политики, а не на внатрешна борба за функции. Во настапите по изборите тој рече дека „денови како овој“ не ја намалуваат неговата решеност да ја испорача промената што ја ветил.
Во обид да покаже дека ја разбира сериозноста на поразот, Стармер најави политичко ресетирање и вклучување на поранешните лабуристички фигури Гордон Браун и Хариет Харман во советодавни улоги. Тоа треба да испрати порака дека премиерот бара искуство, дисциплина и нова политичка енергија во момент кога партијата губи доверба кај дел од традиционалните гласачи.
Сепак, прашањето е дали ваквиот потег е доволен за да се запре внатрешното незадоволство. Лабуристите не изгубија само гласови кон една партија. Во Англија Reform UK направи силен пробив, Зелените освоија простор во урбани и прогресивни средини, а во Велс лабуристичката доминација беше сериозно разнишана. Во Шкотска, пак, резултатите дополнително ја потврдија слабата позиција на партијата надвор од англиското јадро.
За Стармер, најопасен не е само бројот на изгубени места, туку политичката порака што доаѓа од гласачите. Дел од јавноста очекуваше брза промена по победата на лабуристите на парламентарните избори, но економскиот притисок, миграцијата, јавните услуги и недовербата кон политичката класа ја намалија поддршката за владата. Reform UK ја користи токму таа празнина, претставувајќи се како казна за двете големи партии.
Кабинетот засега стои зад Стармер. Министри блиски до премиерот оценуваат дека оставка сега би создала дополнителна нестабилност и би ја претворила владата во уште една епизода од британската политичка турбуленција. Нивниот аргумент е дека земјата во последните години веќе промени премногу премиери и дека нова лидерска трка би ја продлабочила кризата наместо да ја реши.
Но противниците во партијата тврдат спротивно. За нив, Стармер станува товар за лабуристите, а локалните избори покажале дека гласачите не веруваат дека тој може да ја врати енергијата на владата. Затоа дел од пратениците веќе разговараат за можни наследници, меѓу кои се споменуваат Ед Милибанд и Енди Барнам, иако Барнам не е пратеник и не може директно да влезе во лидерска трка без враќање во парламентот.
Кризата го става Стармер во незгодна позиција. Ако остане, мора брзо да покаже резултати што ќе ја убедат јавноста дека владата има план и сила. Ако замине, Лабуристичката партија ризикува да влезе во исцрпувачка внатрешна борба во момент кога Reform UK добива национален замав. Токму затоа неговата порака за „хаос“ не е само одбрана на личната позиција, туку обид да се претстави оставката како ризик за целата држава.