Туристичкиот сектор бара Грција да ги олесни контролите за Македонците

Македонскиот туристички сектор побара Грција летово привремено да ја одложи примената на новиот европски систем за влез и излез, познат како ЕЕС, на граничните премини за македонските државјани. Барањето доаѓа во пресрет на главната туристичка сезона, кога најголемиот дел од домашните летни аранжмани се врзани токму за грчките плажи, а стравувањата се дека новите биометриски проверки може да создадат повеќечасовни колони на граница.

Туристичката комора при Сојузот на стопански комори на Македонија побарала од грчкото Министерство за туризам системот да не се применува од 1 јуни до 1 септември 2026 година. Според Комората, воведувањето на ЕЕС токму во шпицот на сезоната може директно да го влоши туристичкото искуство, да донесе долги чекања на премините и да влијае врз агенциите преку можни откажувања на веќе резервирани аранжмани.

ЕЕС е новиот дигитален систем на Европската Унија што од 10 април 2026 година целосно се применува на надворешните граници на Шенген. Наместо класичен печат во пасош, системот електронски ги регистрира влезовите и излезите на државјани од земји надвор од ЕУ, а при првата регистрација се земаат и фотографија, отпечатоци од прсти и податоци од патниот документ. Европската комисија наведува дека системот е целосно оперативен и дека се применува во 29 европски земји.

Токму овој дел од постапката е најчувствителен за патниците од Македонија. Првите искуства од терен веќе покажаа дека процедурата може сериозно да го забави минувањето, особено кај автобуски групи и во денови со голем бран патници. Македонски граѓани кои минатиот викенд патувале во Грција за „Слободен печат“ изјавиле дека при влез чекале околу два часа, а при враќање дури четири часа и 40 минути.

Барањето од македонската Комора не доаѓа во празен простор. Во меѓувреме, Грција веќе отвори простор за олеснување на дел од процедурите за британските државјани. Еuronews, повикувајќи се на објава на грчката амбасада во Лондон, објави дека британските пасоши се изземени од биометриска регистрација на грчките гранични премини, со цел да се намалат метежите и да се олесни влезот во земјата.

Но токму тука почнува правната и политичката дилема. Според одговор од Европската комисија пренесен од Канал 5, правната рамка на ЕЕС не предвидува целосни исклучоци за државјани на одредени трети земји во подолг временски период. Комисијата наведува дека е можна флексибилност на конкретни гранични премини и за ограничено време, во исклучителни околности кога чекањето станува прекумерно, но не и трајно или сезонско исклучување на цели национални групи.

Тоа практично значи дека барањето на туристичкиот сектор од Македонија е политички и економски разбирливо, но засега не значи дека Атина може едноставно да донесе одлука македонските туристи цело лето да бидат целосно изземени од ЕЕС. Пореална е варијанта Грција да бара или да применува привремени олеснувања на одредени премини и во ударни часови, ако процени дека метежот излегува од контрола.

Во суштина, туристичкиот сектор во земјава сега предупредува на нешто што летово лесно може да стане секојдневен проблем: пат до море што наместо сообраќаен замор ќе почнува со долги редици уште на граница. За македонските туристи Грција не е споредна дестинација, туку главен летен избор. Затоа и секое ново правило што го забавува влезот во земјата директно се прелева и врз туристичките агенции, превозниците и семејствата што патуваат со деца.

Во оваа фаза, најважно е да се разликуваат две работи: едното е барањето на Комората, а другото е што навистина дозволуваат европските правила. Барањето е јасно — без ЕЕС за македонските туристи од 1 јуни до 1 септември. Но правилата на ЕУ во моментов оставаат простор за ограничена флексибилност, не и за широко сезонско исклучување по националност. Затоа топката сега е и кај Атина и кај Брисел: дали ќе најдат практично решение пред летната гужва да стане новата најголема пречка на патот кон грчкото море.