Во Русија рафинериите горат, граѓаните чекаат и до 36 часа за бензин

Една од најголемите производителки на нафта во светот се соочува со најтешката криза со гориво во последните децении. Долги колони се создаваат пред бензинските пумпи низ Русија, продажбата е ограничена, а дел од станиците се затворени бидејќи немаат што да им понудат на возачите.

Кризата се прошири од окупираниот Крим и јужните руски региони до Сибир, Санкт Петербург и делови од Москва. Во повеќето региони се воведени ограничувања за количеството бензин и дизел што може да го купи еден возач, додека пумпите редовно остануваат без гориво.

Во Забајкалскиот регион, на далечниот исток на Русија, граѓани наводно чекале и до 36 часа за да купат само 15 литри бензин. Податокот го објави пратеникот на Комунистичката партија Вјачеслав Мархаев, кој состојбата не ја нарече обичен прекин во снабдувањето, туку неуспех на државното управување.

Во туристичкиот град Анапа властите ангажираа козаци да го регулираат сообраќајот и да спречуваат конфликти меѓу возачите. Таму продажбата е ограничена на 20 литри по автомобил, додека километарски колони се формираат пред пумпите што сè уште имаат гориво.

Причината за кризата се сè почестите украински напади врз руските рафинерии, складишта и транспортна инфраструктура. Киев ја засили кампањата со беспилотни летала со цел да ги намали приходите на Москва, да ја наруши воената логистика и да ги пренесе економските последици од војната подлабоко на руска територија.

По последните напади запре производството во неколку клучни рафинерии, меѓу кои НОРСИ, Омск и Саратов. Рафинеријата во Омск е најголема во Русија и е еден од најважните производители на бензин во земјата.

Според пресметките на Ројтерс и информации од индустриски извори, руското производство на бензин во моментов задоволува само околу 65 проценти од сезонската потрошувачка. Дневниот недостиг се проценува на меѓу 40.000 и 45.000 тони, односно приближно 35 проценти од потребите во период кога летните патувања дополнително ја зголемуваат побарувачката.

Русија, која е меѓу најголемите производители и извозници на нафта, сега е принудена да увезува готов бензин и дизел. Испораките од Белорусија достигнаа рекордно ниво, а гориво се набавува и од Индија. Владата истовремено ги ограничи извозите и почна да ги користи државните резерви.

Недостигот веќе го менува секојдневието. Дел од возачите патуваат ноќе во обид да најдат бензин, таксистите ја намалуваат работата, а транспортните компании предупредуваат на проблеми со испораките. Во некои области се појавува и сив пазар со значително повисоки цени.

Во окупираниот Крим состојбата е особено тешка. На одредени места продажбата за приватни возила беше привремено запрена, а во Севастопол бензинот се продаваше по цена речиси трипати повисока од вообичаената.

Кризата ја зголеми и побарувачката за автомобили на течен нафтен гас, електрични возила и хибриди. Руски возачи наведуваат дека купиле електричен автомобил за да ги избегнат повеќечасовните редици и неизвесноста дали пумпата ќе има гориво кога ќе стигнат до неа.

Рускиот претседател Владимир Путин призна дека нападите предизвикале проблеми со снабдувањето, додека вицепремиерот Александар Новак оцени дека состојбата е сложена и дека предизвикува загриженост кај населението. Властите очекуваат подобрување во втората половина од јули, доколку оштетените рафинерии продолжат со работа и не следуваат нови напади.

Сепак, тврдењето дека Русија е непосредно пред целосен државен или економски колапс не може да се потврди само врз основа на недостигот од гориво. Земјата и натаму располага со големо производство на сурова нафта, резерви и можност за пренасочување на снабдувањето.

Но, кризата покажува сериозна ранливост. Суровата нафта не може директно да се користи во автомобилите, тенковите, камионите и земјоделските машини. Потребни се функционални рафинерии, складишта, железнички линии и цистерни. Токму тие делови од системот сега се под постојан украински притисок.

Русија сè уште не е во колапс, но војната што со години ја води надвор од своите граници сè почесто се чувствува во секојдневието на нејзините граѓани. За многумина таа повеќе не се мери само со воени извештаи од фронтот, туку со празен резервоар и часови поминати во ред пред затворена бензинска пумпа.