Мириса на избори, Мицкоски бара укинување на „Пржинската влада“

Премиерот Христијан Мицкоски најави свикување на лидерска средба со цел постигнување широк политички консензус за укинување на „Пржинскиот модел“ на техничка влада и усвојување на клучни реформски закони. Иницијативата, која треба да се реализира пред неговото заминување во Давос, цели кон нормализација на изборните процеси и забрзување на евроинтеграциите преку дијалог со опозицијата.

Премиерот Христијан Мицкоски официјално го отвори процесот за политички дијалог, најавувајќи испраќање покани до лидерите на парламентарните партии за средба која треба да се одржи во наредните седум до десет дена. Тајмингот на оваа иницијатива е прецизно избран да се случи пред неговото учество на Светскиот економски форум во Давос кон средината на јануари 2026 година. Овој потег сугерира желба на Владата да настапи пред меѓународните партнери со веќе консолидирани внатрешно-политички позиции, особено во однос на стабилноста на институциите и посветеноста кон реформската агенда. Мицкоски инсистира на „зрелост“ и отворен дневен ред, оставајќи простор и опозицијата да предложи свои теми, со што се обидува да го релаксира политичкиот амбиент.

Крај на „Пржинскиот модел“ како симбол на криза

Централна тема на најавената средба е укинувањето на техничката влада, механизам воведен со Пржинскиот договор во 2015 година за надминување на длабоката политичка криза. Овој модел, кој предвидува опозицијата да раководи со клучни ресори како МВР и Труд и социјала 100 дена пред избори, според ВМРО-ДПМНЕ, веќе ја изгубил својата смисла и предизвикува институционална дисфункционалност наместо доверба. Аргументот на власта е дека Македонија треба да демонстрира демократски капацитет за организирање избори без потреба од ад-хок механизми карактеристични за хибридни режими. Укинувањето на овој модел би значело враќање на стандардните политички процеси, каде актуелната влада го организира изборниот циклус, што е пракса во повеќето европски демократии.

Политичка тактика и подготовка за идни изборни циклуси

Иако Мицкоски негира дека ова е подготовка за брзи предвремени избори, промената на Изборниот законик во овој момент стратешки го чисти теренот за идните парламентарни соочувања. Елиминирањето на техничката влада би спречило повторување на сценариото од 2024 година, кога Талат Џафери стана првиот технички премиер Албанец, ситуација која предизвика незадоволство кај дел од електоратот на ВМРО-ДПМНЕ. Со укинувањето на оваа обврска, владејачката партија си обезбедува континуитет во владеењето до самиот изборен ден, избегнувајќи ги периодите на „двовластие“ во министерствата кои често резултираа со блокади и меѓусебни обвинувања за саботажи помеѓу министрите и дополнителните заменици.

Европската агенда како платформа за обединување

Вториот клучен столб на иницијативата е обезбедување двотретинско мнозинство за реформските закони поврзани со Европската Унија и Планот за раст. Мицкоски вешто го поврзува укинувањето на техничката влада со потребата од консензус за закони кои веќе добиле позитивно мислење од Венецијанската комисија и Европската комисија. Оваа стратегија ја става опозицијата, пред сè СДСМ и ДУИ, во деликатна позиција: доколку ја одбијат средбата или иницијативата, ризикуваат да бидат етикетирани како кочничари на европските реформи. Власта се обидува да искористи момент на политичка доминација за да затвори прашања кои бараат широк консензус, како што се реформите во правосудството и јавната администрација.

Предизвици за опозицискиот блок

За опозициските партии, оваа иницијатива претставува сериозен тест. СДСМ, кој во минатото начелно се согласуваше дека техничката влада треба да се укине, сега мора да одлучи дали ќе му даде поддршка на Мицкоски во момент кога нивните рејтинзи се ниски. Од друга страна, албанскиот политички блок, особено ДУИ, може да гледа на укинувањето на техничката влада како на губење на гарантиран механизам за влијание пред избори. Успехот на лидерската средба ќе зависи од тоа дали Владата ќе понуди доволно гаранции за фер изборен процес за возврат на укинувањето на техничките механизми, или пак опозицијата ќе го толкува ова како обид за целосна концентрација на моќта.