Украинскиот претседател Володимир Зеленски ги обвини европските партнери дека ја оставиле воздушната одбрана на неговата земја на цедило, дозволувајќи ѝ на Русија сериозно да ја оштети енергетската инфраструктура со балистички ракети и да ја доведе Украина „на работ на целосно затемнување“. Поради доцнење на западните плаќања, тврди Зеленски, клучните одбранбени системи „беа неупотребливи“.
Во разговор со новинарите во Киев вчера вечерта, украинскиот претседател рече дека ракетите пресретнувачи Pac-3 за системите Patriot, кои беа ветени од европските партнери, пристигнаа еден ден подоцна поради пропуштено плаќање. Според него, ова остави многу Украинци без електрична енергија, греење и вода во средината на најстудената зима од почетокот на војната.
„Плаќањето во рамките на иницијативата PURL не беше извршено. Ракетите не пристигнаа“, рече тој, без да прецизира која земја е одговорна за неуспехот.
Фрустрација поради празни системи
Зеленски се чини дека се осврнал на рускиот напад на 20 јануари, во кој, според украинските воздухопловни сили, 34 балистички и крстосувачки ракети биле испукани кон Украина. „Стрелијво Пак-3“ е единствениот во украинскиот арсенал што може да соборува балистички ракети.
На 16 јануари, тој предупреди дека залихите на муниција за противвоздушна одбрана се опасно ниски, велејќи дека до тоа утро на неколку системи им снемало ракети.
Зеленски го објасни својот остар говор на Светскиот економски форум во Давос овој месец, во кој ги критикуваше европските сојузници, како фрустрација поради пропуштено плаќање. „Русија успеа да го наруши снабдувањето со електрична енергија и вода на Киев затоа што нашите единици за балистичка ракетна одбрана се празни – едноставно празни“, рече тој.
„Обидете се да замислите: Знам дека балистичките ракети летаат кон нашата енергетска инфраструктура, знам дека системите „Патриот“ се распоредени и знам дека нема да има електрична енергија затоа што немаме ракети за да ги пресретнеме“, ја опиша тој ситуацијата. „Тоа е ситуацијата во која се најдов. И преговарам за ракетите Pac-3 кои пристигнуваат еден ден откако сме доведени на работ на целосен колапс на системот.“
Тој призна дека зборува „емотивно“, но нагласи колку е важно Украина и Европа „да бидат на иста бранова должина за сè друго да може да биде ефикасно и навремено“.
Иницијативата PURL и реакциите на Западот
Иницијативата PURL (Приоритетна листа на барања за Украина) беше покрената минатата година од САД и НАТО со цел да се набават американски системи за воздушна одбрана и друго клучно оружје за одбраната на Украина со средства од европските земји. Меѓу земјите што придонесуваат во иницијативата се Германија, Норвешка, Полска, Холандија, Белгија, Канада, Луксембург, Португалија, Словенија и Шпанија.
Двајца западни претставници запознаени со работењето на иницијативата рекоа дека обвинувањето на Зеленски не е точно, но одбија да дадат детали. НАТО не одговори веднаш на барањето за коментар.
Во меѓувреме, високата претставничка на ЕУ за надворешна политика, Каја Калас, изјави дека европските престолнини „мора подлабоко да ги зафатат своите залихи од воздушна одбрана“ бидејќи Украина се соочува со „хуманитарна катастрофа“ оваа зима.
Повикот на Трамп до Путин и примирјето во Киев
Изјавите на Зеленски доаѓаат во време кога Кремљ објави дека американскиот претседател Доналд Трамп побарал од рускиот претседател Владимир Путин еднонеделно примирје во нападите врз Киев поради екстремно ниските температури. Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, додаде дека целта на Трамп е да „создаде поволни услови за преговори“ меѓу руските и украинските претставници во Абу Даби. Кремљ денес потврди дека Путин се согласил на прекин на огнот до 1 февруари.
Двете страни минатата недела одржаа трилатерални разговори со САД во главниот град на Емиратите, а нова рунда е закажана за подоцна во февруари. Украинските претставници ја обвинуваат Русија за „енергетски терор“ поради притисокот на администрацијата на Трамп да поттикне мировни преговори и да ја заврши војната, која влегува во својата петта година следниот месец.
Самиот Трамп ја потврди поканата за време на состанокот на кабинетот во четврток. „Лично го замолив претседателот Путин да не ги напаѓа Киев и другите градови и места за време на овој екстремен студ во текот на една недела. И тој се согласи на тоа. Морам да ви кажам, тоа беше многу убаво од негова страна“, рече Трамп.
Во текот на ноќта во петокот, сирените за воздушен напад не се вклучија во Киев, а Русија се чини дека се држеше до договорот. Воздухопловните сили на Украина не пријавија никакви ракетни или беспилотни летала напади врз поголемиот дел од земјата, вклучително и главниот град. Сепак, 111 беспилотни летала и една ракета беа лансирани во областите околу источните линии на фронтот, и сè уште не е познато дали беше цел на критична инфраструктура.