Волстрит џорнал: Војната со Иран ги намалува испораките на оружје за Украина

Русија се појавува како еден од најголемите победници во раните денови од најголемата воена конфронтација на САД во последните децении, бидејќи иранските ракетни напади ги исцрпуваат залихите на Украина од пресретнувачи „Патриот“, кои итно ѝ се потребни за својата воздушна одбрана, според анализата на „Волстрит џорнал“.

Дури и пред ескалацијата околу Иран, проблемите со производството на американскиот систем „Патриот“ веќе ги исцрпија украинските залихи и ги ставија европските сојузници на листи на чекање за залихи што се протегаат со години наназад. Недостатокот ѝ дозволува на Русија да пронајде празнини во украинската воздушна одбрана, да напаѓа енергетска инфраструктура и да ги остави градовите без електрична енергија.

Во раните денови од војната, САД и земјите од Персискиот Залив лансираа стотици пресретнувачи за да ги одвратат иранските ракетни и беспилотни летала напади. Аналитичарите проценуваат дека земјите од Персискиот Залив имаат залихи само доволно за неколку дена континуирани напади. Тоа би можело да го принуди Вашингтон да ја премести муницијата од складиштата во Индо-Пацификот и на други места, ослабувајќи ја својата позиција на други фронтови.

Од почетокот на кампањата, Иран лансираше повеќе од 500 балистички ракети и околу 2.000 беспилотни летала, изјави во среда претседателот на Здружениот штаб на американските вооружени сили, генерал Ден Кејн. Тој рече дека американските сили имаат доволно муниција за операцијата против Иран.

Во 2025 година, вкупното американско производство на најнапредниот пресретнувач PAC-3 на „Локид Мартин“ е нешто над 600. Обично се потребни најмалку два пресретнувачи за да се уништи балистичка ракета, а трет или повеќе често се лансираат ако првите два не успеат. Производството на еден таков пресретнувач, кој чини милиони долари, може да трае со месеци, а компонентите доаѓаат од различни делови на САД, па дури и од Шпанија.

Украинскиот претседател Володимир Зеленски ја нагласи важноста на муницијата. „За нас, ова е прашање на живот и смрт“, рече тој. Во понеделник, тој им рече на новинарите дека разговарал со европските партнери кои финансираат снабдување со оружје за Украина за да види дали конфликтот со Иран дополнително ќе ги ограничи снабдувањето.

Најголемата закана за Украина се руските напади со балистички ракети, а единственото ефикасно решение е системот „Патриот“, објасни полковник Павло Елизаров, заменик-началник на украинските воздухопловни сили. Според украинските и западните разузнавачки информации, Русија веќе може да произведува околу 80 балистички ракети месечно.

Украинските воздухопловни сили проценуваат дека се потребни најмалку 60 пресретнувачи PAC-3 месечно само за да се неутрализира сегашното темпо на руските напади. Во февруари, германскиот министер за одбрана Борис Писториус ги повика европските партнери од НАТО да донираат ракети, по силното барање од неговиот украински колега, Михајло Федоров. Како знак за тоа колку се исцрпени залихите на НАТО, само Германија досега конкретно вети пет вакви ракети.

Недостатокот на пресретнувачи би можел да ги загрози и мировните преговори, бидејќи западните безбедносни гаранции за Украина вклучуваат зајакнување на воздушната одбрана на Киев, рекоа европските и украинските преговарачи.

Русија, исто така, секојдневно користи стотици дронови за напад „Шахед“, првично развиени во Иран. Москва веќе ги произведува масовно според договорот за трансфер на технологија со Техеран во 2023 година.

Кога беше замолена за коментар, заменик-секретарката за печат на Белата куќа, Ана Кели, се осврна на јавните изјави на претседателот. Во објава на социјалната мрежа Truth Social, Доналд Трамп го обвини поранешниот претседател Џо Бајден дека ѝ обезбедува на Украина големи количини високотехнолошка муниција и го спореди Зеленски со циркускиот претприемач од 19 век, П. Т. Барнум.

Во текот на четирите години војна, системот „Патриот“ се етаблираше како златен стандард на западната воздушна одбрана. Комплексниот систем е тешко да се уништи бидејќи неговите компоненти се распоредени на голема површина. Украинските оператори дури успеаја да соборат руски хиперсонични ракети, особено кога забавуваат за време на спуштањето, што изненади многу воени аналитичари.

И покрај огромната побарувачка, производството на системот е релативно бавно. „Рејтеон“ го произведува самиот систем, додека пресретнувачите ги произведува „Локид Мартин“, кој моментално достигнува околу 600 ракети годишно. Компанијата планира да го зголеми производството на 2.000 пресретнувачи годишно до крајот на 2030 година.

„Локид Мартин“ изјави дека може да ги прекине нарачките од некои добавувачи кои не ги исполнуваат барањата или да бара алтернативни компании способни да произведуваат сложени компоненти за ракета што мора да следи и да се вклучи во објект што се движи со стотици милји на час. Аналитичарите често ја споредуваат технологијата со испукање еден куршум во друг. RTX Corporation, чија единица Raytheon ги произведува лансерите, не одговори на барањето за коментар.

„Тековните стапки на производство, во комбинација со неодамнешните трошоците, не изгледаат ветувачки за растечките потреби за воздушна одбрана на Украина“, рече Мајкл Кофман, виш соработник во Фондацијата Карнеги за меѓународен мир во Вашингтон.

Дел од проблемот е неподготвеноста на индустријата да инвестира многу во нови производствени линии без загарантирани долгорочни владини договори, рече Фабијан Хофман, докторски кандидат на Универзитетот во Осло.

Претседателот Доналд Трамп и државниот секретар Марко Рубио, исто така, го признаа намалувањето на понудата. Рубио им рече на новинарите дека Соединетите Држави произведуваат само „шест или седум“ пресретнувачи месечно, додека Иран произведе повеќе од 100 ракети во истиот период.

Германија, најголемиот европски поддржувач на Украина, нарача осум нови системи „Патриот“ во 2024 година, во вредност од околу 2 милијарди евра секој, или приближно 2,33 милијарди долари. Но, германските претставници сè уште не добиле ниту прелиминарен датум на испорака.

Берлин веќе ги префрли повеќето од своите оперативни системи во Украина и источниот дел на НАТО, оставајќи ја Германија релативно незаштитена од воздушни напади, признаваат претставниците.

Противниците на САД и НАТО, вклучувајќи ги Кина, Русија и Иран, внимателно ги следат трошоците за пресретнувачи, велат разузнавачките и одбранбените претставници. Нивните воени доктрини сè повеќе се потпираат на масовно производство на евтини беспилотни летала и балистички ракети дизајнирани да ги исцрпат западните залихи.

Поранешниот висок германски одбранбен функционер Нико Ланге верува дека САД и Европа направиле сериозна стратешка грешка со тоа што не го зголемиле производството на копнена воздушна одбрана порано и во поголем обем. „Имаа четири години да го сторат тоа. Сега сме ранливи и сите го знаат тоа. Стратегиите на Русија, Иран и Кина се променија бидејќи е јасно дека произведуваме премалку и пребавно“, рече тој.

Американската војска веќе ја прилагодува својата воена доктрина. Воздушната одбрана треба да купи време за офанзивни операции што ги уништуваат ракетните капацитети на непријателот, објаснува канадскиот аналитичар за безбедност Колби Бадуар.

Соединетите Американски Држави и Израел се стремат да ги уништат ракетните залихи и лансерите на непријателот пред тие да ги надминат сојузничките одбрани. Американскиот министер за одбрана Пит Хегсет ја опиша стратегијата на прес-конференција во понеделник како „пукање на стрелецот, а не на стрелите“.

За да го ублажи недостигот, Германија го охрабри европскиот производител на ракети MBDA да воспостави заеднички производствен погон за пресретнувачи на ракети „Патриот“ во Баварија со „Рејтеон“ во 2024 година.

Земјите на НАТО веќе нарачаа 1.000 ракети, а испораките се очекува да започнат на почетокот на следната година, изјави портпаролот на MBDA, Гинтер Абел. Компанијата инвестираше 500 милиони евра во проширување на производствениот капацитет дури и пред првите испораки, во очекување на дополнителна побарувачка.

Според Бадуар, една од стратешките грешки на САД и Европа беше тоа што тие ја снабдуваа Украина главно со одбранбени системи, а во исто време ги ограничија нејзините можности за удар со долг дострел на руска територија.

Така, Украина практично го исцрпи голем дел од својот одбранбен арсенал, без да може да ја неутрализира руската закана.

„Американските и европските политичари во последните години живеат во илузорен свет и се обидуваат да тврдат дека одбранбеното оружје е доволно“, заклучи Хофман.