21-годишен Британец си измисли држава меѓу Хрватска и Србија

На дел од спорното земјиште покрај Дунав, меѓу Хрватска и Србија, 21-годишен Британец се обидува да изгради нешто што звучи како интернет-шега, но веќе добива форма на бизарен политички експеримент. Даниел Џексон ја прогласил таканаречената Слободна Република Вердис, микродржава која, според неговите тврдења, има знаме, пасоши, влада, амбасадори и стотици „граѓани“. Хрватски „Индекс“, наведува дека повеќе од 400 луѓе се сметаат за државјани на Вердис, а 2.800 аплицирале преку систем за електронски престој.

Џексон тврди дека Вердис е основан на територија што никој формално не ја присвоил, повикувајќи се на концептот terra nullius, односно „ничија земја“. Според објаснувањето што го пренесува написот, тој и неговите соработници уште како тинејџери ги проучувале картите по должината на Дунав барајќи делови од земја за кои верувале дека не се под јасна државна контрола. Нивниот проект е инспириран од Либерланд, уште една самопрогласена микродржава што беше прогласена во 2015 година на друго спорно подрачје меѓу Хрватска и Србија.

Но приказната не е романтична авантура за „нова држава“, туку судир со реалноста на Балканот. Обидот да се воспостави населба на тоа мало парче земја завршил со интервенција на хрватските власти. Според сведочењето на Џексон пренесено во написот, тој и негови поддржувачи во 2023 година биле приведени, а дел од нив добиле забрани за влез, додека самиот тој и неговиот потпретседател добиле доживотна забрана со образложение дека претставуваат безбедносна закана. Во меѓувреме, територијата е под постојан надзор за да се спречат нови обиди за искрцување и населување.

Случајот со Вердис всушност покажува колку лесно старите гранични спорови можат да станат сцена за нови, апсурдни проекти. Она што за Џексон е визија за економска слобода и „држава на генерацијата З“, за Хрватска е безбедносен и правен проблем на терен. А за јавноста, Вердис засега останува повеќе медиумска сензација отколку реална држава, без меѓународно признание, без фактичка контрола врз територијата и без можност нејзините „граѓани“ навистина да живеат таму. Тоа што има знаме и пасоши не значи дека има и држава. На Балканот, барем засега, за тоа сепак не одлучуваат TikTok видеа и ентузијазмот на неколку млади луѓе.