Skip to content
Иран доставил нов предлог до Соединетите Американски Држави за отворање на Ормускиот Теснец и прекин на војната, при што разговорите за нуклеарната програма би биле оставени за подоцнежна фаза. Предлогот, според објавените информации, бил пренесен преку пакистански посредници, во обид најнапред да се постигне договор за деескалација и безбедно движење низ еден од најважните поморски коридори во светот.
Фокусот на иранската иницијатива е прво да се реши прашањето за Ормускиот Теснец и прекинот на непријателствата, а потоа да се отвори потешкиот дел од разговорите — нуклеарната програма, збогатениот ураниум и барањата на Вашингтон за гаранции дека Техеран нема да развие нуклеарно оружје. Таквото редоследување на темите може да го забрза прекинот на воената ескалација, но истовремено го одложува најспорното прашање меѓу двете страни.
САД сè уште не соопштиле конечен одговор на предлогот. Американската страна, според извештаите, го разгледува документот, додека Белата куќа повторува дека секој договор мора да биде во согласност со американските интереси и со целта Иран да не дојде до нуклеарно оружје. Во Вашингтон се очекуваат дополнителни консултации на највисоко ниво за развојот на кризата.
Предлогот доаѓа по повеќенеделна регионална криза во која Ормускиот Теснец стана централна точка на притисокот. Низ овој теснец минува голем дел од светската трговија со нафта и течен природен гас, па секое затворање, ограничување или закана за пловидбата веднаш се одразува врз енергетските пазари, цените и безбедносните проценки на државите што зависат од транспортот преку Персискиот Залив.
Паралелно со предлогот кон САД, иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи разговарал во Оман за напорите за завршување на војната и за безбедноста на Ормускиот Теснец и водите во Заливот. Техеран во последните денови настапува со теза дека безбедноста во регионот треба да се решава преку регионален механизам, без силно странско воено присуство.
Во исто време, од Иран доаѓаат и пораки за „нов поморски режим“ во теснецот. Претседателот на иранскиот парламентарен комитет за национална безбедност, Ебрахим Азизи, изјавил дека досегашните практики повеќе не важат и дека бродовите што ќе минуваат низ Ормускиот Теснец би требало да плаќаат надомест. Таквите пораки ја покажуваат чувствителноста на прашањето, бидејќи слободата на пловидба низ теснецот е една од клучните точки на спорот меѓу Иран, САД и земјите од регионот.