Skip to content
Србија добива нова политичка сила што може да придонесе за промена на власта, но вистинскиот предизвик ќе биде трансформацијата на институциите, оценува унгарскиот политиколог и поранешен министер Балинт Маѓар. Во интервју за Н1, тој ги споредува политичките системи во Србија и Унгарија и предупредува дека евентуалната изборна победа над Александар Вучиќ нема автоматски да значи и промена на начинот на владеење.
Маѓар, автор на концептот „посткомунистичка мафијашка држава“, смета дека во Србија се појавила нова политичка сила поврзана со студентското движење, која би можела да ги промени досегашните политички односи.
Сепак, тој предупредува дека српската опозиција би можела да се соочи со значително потешка институционална борба по евентуалното освојување на власта, бидејќи не е извесно дека ќе располага со двотретинско мнозинство во парламентот.
„Борбата ќе биде многу тешка, дури и по евентуалната изборна победа“, оценува Маѓар.
Како пример го посочува политичкиот пресврт во Унгарија, каде што партијата Тиса на Петер Маѓар победи на парламентарните избори во април 2026 година и освои 141 од вкупно 199 пратенички места.
Според Балинт Маѓар, изборниот систем што го воспоставила партијата Фидес на Виктор Орбан, со силен акцент на поединечните изборни единици, на крајот придонел за убедливата победа на неговите противници.
Тиса победила во 96 од вкупно 106 поединечни изборни единици, со што обезбедила уставно мнозинство.
Маѓар објаснува дека тоа ѝ овозможува на новата влада да го менува Уставот и да спроведува институционални реформи за кои претходно било потребно двотретинско мнозинство.
За разлика од Унгарија, во Србија, според неговата оценка, политичката промена би можела да биде ограничена од постојниот распоред на силите во парламентот.
Во интервјуто Маѓар детално го објаснува и својот концепт на „мафијашка држава“, кој го користи за опишување на системот воспоставен во Унгарија за време на владеењето на Орбан.
Според неговата теорија, тоа е посебен облик на заробена држава, во која политичката моќ и економските интереси на тесен круг луѓе се меѓусебно поврзани, а државните институции се користат за задржување на контролата и акумулирање приватно богатство.
Маѓар тврди дека таквиот систем не се сведува само на класична корупција, бидејќи границата меѓу политичките и економските интереси практично исчезнува.
Тој смета дека падот на Орбан бил овозможен и од економската стагнација, корупциските скандали и губењето доверба во традиционалните опозициски партии.
Според Маѓар, Петер Маѓар успеал да го искористи политичкиот простор што се отворил по кризата на старите опозициски структури и да обедини граѓани со различни идеолошки определби.
Посебна улога во изборната кампања имале социјалните мрежи, независните новинари и директните средби со граѓаните. Во текот на две години, Петер Маѓар одржал околу 700 собири низ земјата, вклучително и во помалите населени места кои традиционално биле упоришта на Фидес.
Маѓар нагласува дека новата унгарска влада се соочува со три главни задачи – воспоставување функционална правна држава, демонтирање на системот што тој го нарекува „мафијашка држава“ и намалување на зависноста од Русија.
Во однос на Србија, неговата проценка е дека појавата на нови политички актери може да придонесе за промени, но дека нивниот вистински опсег ќе зависи од изборниот резултат и можностите за реформирање на институциите.
Според него, унгарското искуство покажува дека победата на избори и промената на политичкиот систем се два различни процеса.
