Мундијалот во Мексико почнува со 100.000 војници на улиците

Мундијалот во Мексико почнува денес под еден од најголемите безбедносни распореди во историјата на фудбалските турнири: повеќе од 100.000 војници, маринци, припадници на Националната гарда и полицајци треба да бидат распоредени во Мексико Сити, Гвадалахара, Монтереј и главните туристички зони, додека земјата го пречекува отворањето на Светското првенство 2026 со натпреварот Мексико – Јужна Африка.

Мексиканските власти се обидуваат да испратат двојна порака. Од една страна, сакаат да покажат дека земјата е подготвена да го отвори најголемото Светско првенство досега. Од друга, масовното присуство на безбедносни сили открива дека турнирот доаѓа во чувствителен момент, со протести, блокирани улици, страв од организиран криминал и зголемена меѓународна внимателност околу безбедноста на навивачите.

Според објавените информации, безбедносниот план предвидува распоредување на сили во трите мексикански градови-домаќини: Мексико Сити, Гвадалахара и Монтереј. Токму во тие градови ќе се играат мексиканските натпревари на турнирот, а дополнителни мерки се планирани и на аеродроми, транспортни јазли, фан-зони, туристички места и околу стадионите.

Најголемото внимание е насочено кон Мексико Сити, каде турнирот се отвора на стадионот „Мексико Сити“, познат како „Ацтека“. Градот треба да биде центар на првиот ден од Мундијалот, но истовремено и простор каде протестите веќе создадоа притисок врз властите. Во историскиот центар се поставени бариери, делови од градот се блокирани, а официјалната фан-зона на плоштадот Зокало се подготвува под засилено полициско присуство.

Протестите во Мексико не се само споредна слика на турнирот. Во деновите пред отворањето, на улиците излегоа наставници, синдикати, активисти, групи за правата на животните и семејства на исчезнати лица. Дел од нив најавија активности токму во периодот кога треба да почне фудбалската прослава, а тоа ја претвора безбедноста од класична спортска логистика во политички и општествен предизвик.

Претседателката Клаудија Шејнбаум порача дека отворањето е гарантирано и дека Светското првенство ќе се ужива без проблем. Таа и претходно ја претстави безбедносната стратегија како доказ дека Мексико може да биде сигурен домаќин, особено во државата Халиско и Гвадалахара, каде насилството поврзано со криминални групи во изминатиот период предизвика дополнителна загриженост.

Безбедносниот товар во Мексико е поголем и поради меѓународниот контекст. Американската амбасада, според пренесените информации, потсетила на препораките за внимателност при патување во Халиско, додека за Мексико Сити и Нуево Леон се препорачува зголемена претпазливост. За земја што сака да се претстави како сигурна фудбалска сцена, ваквите предупредувања создаваат дополнителен притисок.

Светското првенство 2026 е прво со 48 репрезентации и 104 натпревари, организирано во три земји: Мексико, САД и Канада. Мексико ќе биде домаќин на 13 натпревари, но ја носи симболичната тежина на отворањето. Тоа е третпат земјата да биде домаќин на Мундијал, по 1970 и 1986 година, но овојпат фудбалската традиција се судира со прашања за јавна безбедност, социјален немир и милитаризација на просторот околу турнирот.

Организациите за човекови права веќе предупредија дека големото распоредување на безбедносни сили носи ризик од прекумерна употреба на сила и потиснување на протестите. Amnesty International особено посочи дека Мексико има долга историја на злоупотреби поврзани со воени распоредувања во јавната безбедност и побара навивачите, организаторите и властите да бидат свесни за можните ризици.

За ФИФА и за мексиканската влада, првиот ден од Мундијалот е повеќе од спортска церемонија. Тој е тест за тоа дали најголемиот фудбалски настан може да почне во атмосфера на контрола, без да се претвори во слика на напнатост меѓу спектаклот, протестите и безбедносната машина што го чува турнирот.