Skip to content
Кочоска тврди дека јавниот долг е под контрола, но за инфлацијата ја префрла главната одговорност кон Народната банка и Министерството за економија, откако во гостување на „Топ тема“ на Телма министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска порача дека Министерството за финансии не ја менаџира инфлацијата, иако истовремено уверува дека фискалната консолидација продолжува и дека јавниот долг останува под 60 проценти од БДП.
Двете пораки доаѓаат во ист ден, но отвораат различна економска слика. Од една страна, министерката уверува дека јавниот долг е стабилен, дека задолжувањето се следи внимателно и дека е важно парите од заемите да одат во проекти што создаваат економски ефект. Од друга страна, кога прашањето се префрла на инфлацијата и растот на трошоците за живот, таа вели дека тоа не е директна работа на Министерството за финансии.
Според Димитриеска-Кочоска, јавниот долг „апсолутно не треба да загрижува“ затоа што се одржува под нивото од 60 проценти од БДП. Таа посочи дека растот на БДП и управувањето со јавниот долг се движат во планираните рамки и дека годинава ќе се исполнат обврските поврзани со фискалната консолидација.
Министерката го постави задолжувањето како прашање на намена, а не само како бројка. Според неа, клучно е за што се зема заем и дали инвестицијата што се финансира преку задолжување носи резултат. Таа најави дека анализите за ребалансот на Буџетот сè уште се во тек, а конечните бројки ќе зависат од приходите, расходите и можните корекции кај акцизите поврзани со нафтата и нафтените деривати.
Но, економската дебата стана поостра кога беше отворено прашањето за инфлацијата. Во мај годишната инфлација изнесуваше 4,8 проценти, во април 5,6 проценти, а во март 4,9 проценти. Тоа значи дека растот на трошоците за живот останува еден од најчувствителните проблеми за граѓаните, особено кај храната, транспортот и основните услуги.
Димитриеска-Кочоска во интервјуто рече дека Министерството за финансии не ја менаџира инфлацијата и дека тоа треба „еднаш засекогаш“ да се расчисти. Според неа, инфлацијата е тема што пред сè ја засега Народната банка, бидејќи централната банка ги има механизмите за справување со ценовната стабилност.
Таа наведе дека Министерството за финансии може да има ограничена улога преку ДДВ и акцизи во одредени случаи, но дека директната работа со компаниите, цените и контролите е во доменот на Министерството за економија и Државниот пазарен инспекторат. Во тој контекст, рече дека од комуникацијата со инспекторатот знае дека состојбата кај основните прехранбени производи е стабилна и дека во следниот период, поради сезонски фактори, кај дел од производите може да има и намалување.
Оваа позиција формално се потпира на улогата на Народната банка, чија основна цел е одржување на ценовната стабилност. Но, економскиот контекст е поширок, затоа што фискалната политика, буџетскиот дефицит, јавната потрошувачка, даночните мерки и задолжувањето посредно влијаат врз побарувачката, цените и инфлаторните притисоци. Токму затоа прашањето за инфлацијата не може целосно да се одвои од Министерството за финансии.
Дополнителна линија на несогласување се отвори и околу банкарските провизии. Гувернерот Трајко Славески јавно побара дебата за можни законски измени со кои Народната банка би добила поголеми надлежности во регулирањето на надоместоците што ги наплаќаат банките. Димитриеска-Кочоска, пак, се спротивстави на такво решение и оцени дека провизиите не треба да се внесуваат како законска материја.
Таа тврди дека нема несогласување со гувернерот, но во суштина двете позиции отвораат различен пристап кон улогата на државата во економијата. Славески бара поширока институционална дебата за заштита на корисниците на платежни услуги, додека министерката предупредува дека регулирањето на една дејност преку закон може да отвори барања за слични интервенции во други сектори.
Во меѓувреме, буџетскиот ребаланс останува отворено прашање. Димитриеска-Кочоска најави можни корекции кај приходната страна, особено поради ефектите од мерките за нафтата и нафтените деривати, како и дополнување на програмите за финансирање на општините, каде дел од проектите имале висок степен на реализација.
Затоа денешната економска порака од Министерството за финансии има две лица. Јавниот долг, според министерката, е под контрола и фискалната консолидација продолжува. Но, инфлацијата, која директно ја чувствуваат граѓаните преку цените во маркетите, сметките и услугите, беше поставена како проблем за кој главните механизми се на друго место.
