Skip to content
Албанскиот премиер Еди Рама доби остро предупредување од европратениците дека продолжувањето на контроверзниот туристички проект поврзан со Џаред Кушнер, зетот на американскиот претседател Доналд Трамп, може да го загрози патот на Албанија кон Европската Унија.
Пораката ја испрати холандската европратеничка Тинеке Стрик, која предводеше четиридневна мисија на Европскиот парламент во Албанија. Таа порача дека, доколку Рама навистина ја смета европската интеграција за приоритет, треба да се повлече од сегашната насока и јасно да му стави до знаење на семејството Трамп дека членството во ЕУ е поважно.
Станува збор за силно политичко предупредување, а не за формален ултиматум или официјална одлука за запирање на преговорите. Сепак, и Европската комисија претходно побара од албанските власти да не преземаат чекори што би можеле да го попречат исполнувањето на условите за членство и да постапат без одложување.
Во центарот на спорот е инвестиција проценета на околу 1,4 милијарди евра, поврзана со компанијата „Афинити партнерс“ на Џаред Кушнер. Плановите предвидуваат туристички комплекс на ненаселениот остров Сазан и голема крајбрежна инвестиција во областа Звернец, во близина на лагуната Нарта.
Лагуната е природен резерват и значајно живеалиште за фламинга, морски желки и повеќе видови преселни птици. Токму затоа противењето на проектот прерасна во пошироко граѓанско движење, кое во јавноста го доби името „Револуција на фламингата“.
Илјадници граѓани со недели протестираат во Тирана и во крајбрежните области, барајќи запирање на проектот, поголема транспарентност и заштита на природното наследство. Дел од демонстрантите бараат и оставка од Рама, обвинувајќи ја Владата дека интересите на големите инвеститори ги става пред јавниот интерес.
Европратениците предупредуваат дека проектот може да создаде сериозен проблем при затворањето на Поглавјето 27, кое се однесува на животната средина и климатските промени. Албанија, како земја кандидат, мора да го усогласи домашното законодавство и практиката со строгите еколошки стандарди на ЕУ.
Според Стрик, дел од активностите во Звернец веќе предизвикале уништување шума и стари песочни дини, а бил изграден и повеќекилометарски пат низ чувствителното крајбрежје. Таа оцени дека продолжувањето на работите пред целосното усогласување со европското право не претставува лојална соработка со Брисел.
Европскиот парламент претходно побара итно запирање на градежните активности во заштитените подрачја и повлекување на законските решенија што овозможуваат издавање дозволи за стратешки инвестиции во еколошки чувствителни зони.
Албанската Влада, пак, тврди дека природата ќе биде заштитена и дека ќе биде направена процена на влијанието врз животната средина. Рама најави дека проектот ќе продолжи и покрај протестите, оценувајќи дека големите инвестиции ќе донесат работни места, развој и повеќе туристи.
Премиерот дополнително тврди дека конечниот план сè уште не е завршен и дека затоа формалната еколошка процена не е започната. Активистите, сепак, посочуваат дека на терен веќе се забележуваат тешка механизација и активности за расчистување на земјиштето.
Контроверзијата доаѓа во чувствителен момент за Албанија. Рама сака земјата да ги заврши пристапните преговори до крајот на 2027 година и да стане членка на ЕУ до 2030 година, но европратениците предупредуваат дека спорниот проект може да ја наруши досегашната динамика.
Поддршката за членство во Европската Унија во Албанија изнесува околу 92 проценти, поради што судирот околу Звернец и Сазан повеќе не се третира само како еколошко или инвестициско прашање. Тој се претвора во тест за тоа дали Владата на Рама ќе им даде предност на европските правила или на политички и финансиски моќниот американски инвеститор.
