Skip to content
Новиот европски Систем за влез и излез, ЕЕС, погрешно ги поврзал податоците на две идентични сестри близначки, по што британска државјанка била задржана и испрашувана на аеродромот во Клуж-Напока во Романија поради сомнение дека го надминала дозволениот престој во Шенген-зоната.
Случајот се случил кон крајот на мај, кога жената патувала од Романија кон Велика Британија. При граничната проверка, ЕЕС покажал дека таа претходно влегла во Шенген-зоната, но дека не било регистрирано нејзиното излегување, поради што службениците се посомневале дека престојувала подолго од дозволените 90 дена во период од 180 дена.
Во системот била заведена посета на Амстердам во април. Жената, сепак, тврдела дека во Холандија патувала нејзината идентична сестра близначка, а не таа. Граничните службеници првично се посомневале дека сестрата можеби го користела нејзиниот пасош, но по околу 15 минути испрашување ѝ дозволиле да го продолжи патувањето.
Не е официјално утврдено дали грешката настанала во алгоритамското препознавање на лицето, при внесувањето на податоците во Амстердам или поради тоа што романските службеници не ги провериле сите расположливи биометриски и патни информации. Експертите предупредуваат дека идентификацијата не треба да се заснова само врз фотографијата на лицето, особено кај идентични близнаци, туку мора да се споредат и отпечатоците од прсти, податоците од пасошот и евиденцијата за претходните преминувања.
ЕЕС е дизајниран да ги регистрира името, податоците од патниот документ, фотографијата на лицето, четири отпечатоци од прсти и датумот и местото на секое влегување и излегување на државјаните на земји надвор од Европската Унија кои патуваат на краток престој. Системот почна постепено да се применува на 12 октомври 2025 година, а целосно ги замени печатите во пасошите на 10 април 2026 година.
Европската Унија го воведе системот за автоматско откривање лица што го надминале дозволениот престој, спречување злоупотреба на туѓи или фалсификувани документи и попрецизна идентификација на патниците на надворешните граници на Шенген. Управувањето со централната инфраструктура е во надлежност на европската агенција eu-LISA, додека националните гранични служби се одговорни за точноста на податоците што ги внесуваат и обработуваат.
Случајот со близначките покажува дека биометриското совпаѓање не може целосно да ја замени проверката на граничниот службеник. Агенцијата на ЕУ за фундаментални права предупредува дека стапката на погрешни биометриски резултати никогаш не може да биде сведена на нула и дека дури и мал процент на грешки може да засегне голем број патници кога системот обработува стотици милиони записи. Националните власти, според европските правила, мора да обезбедат дополнителна проверка и можност неточните записи да бидат исправени.
Европската комисија не го коментирала конкретниот случај, но соопштила дека патниците имаат право да побараат пристап до своите податоци, исправка на неточни или нецелосни записи и бришење на податоците што биле обработени спротивно на правилата. Барањето се доставува до надлежната институција во земјата која го внела спорниот запис или до националниот орган за заштита на личните податоци.
Проблемот со идентичните близнаци не е единствената слабост регистрирана по целосното активирање на ЕЕС. На повеќе аеродроми и гранични премини се пријавени нефункционални биометриски киосци, тешкотии при поврзувањето со централната база и долги редици поради рачно внесување на податоците. Девет европски земји побараа да се продолжи можноста дел од проверките привремено да се суспендираат при големи метежи, додека Европската комисија соопшти дека сериозни оперативни проблеми има на околу 20 од приближно 1.500 гранични точки.
ЕЕС директно се применува и на граѓаните на Македонија при патување во земјите од Шенген-зоната. При првата регистрација се земаат фотографија и отпечатоци од прсти, а при следните патувања податоците се проверуваат со веќе креираниот електронски запис. Патниците треба да го проверат секое предупредување за надминат престој и да побараат дополнителна проверка доколку евиденцијата не се совпаѓа со печатите, билетите или другите докази за нивното движење.
