Skip to content
Италија привремено ги враќа граничните контроли на авионските и поморските врски со Шпанија по масовното пристигнување мигранти во Сеута, но мерката не претставува целосно затворање на италијанските граници, ниту забрана за патување на шпанските и другите граѓани на Европската Унија. Контролите ќе бидат насочени пред сè кон државјани на земји надвор од ЕУ што пристигнуваат од Шпанија.
Италијанската влада ја претстави одлуката како привремено суспендирање на режимот на слободно движење на поморските и воздушните линии со Шпанија. Практично, сепак, не се прекинуваат летовите и траектните линии, туку се враќа проверката на патниците што во нормални услови патуваат без внатрешна гранична контрола во Шенген-зоната.
Мерката стапува во сила на 1 август и треба да трае еден месец. Италија нема копнена граница со Шпанија, па контролите ќе се спроведуваат на аеродромите и пристаништата, додека со Франција е договорено засилување на надзорот долж француско-италијанската граница.
Одлуката била формално одобрена по состанок во италијанското Министерство за внатрешни работи, предводен од министерот Матео Пјантедози, врз основа на процените на Комитетот за анализа на миграцијата и граничната безбедност. Италијанската премиерка Џорџа Мелони ја нарече мерката вонредна и неопходна за заштита на националната безбедност.
„Мерката ќе остане во сила само колку што е потребно“, порача Мелони, нагласувајќи дека Владата ќе настојува да го ограничи влијанието врз летната туристичка сезона.
Италијанскиот министер за надворешни работи Антонио Тајани оцени дека кризата во Сеута покажува оти управувањето со надворешните граници на Унијата е заедничка одговорност. Тој предупреди на можни неконтролирани миграциски движења и безбедносни ризици, вклучително и опасноста од инфилтрирање лица поврзани со терористички структури.
Италијанската мерка следува по масовното влегување на околу 50.000 луѓе од Мароко во шпанската автономна област Сеута. Според последните податоци на шпанското Министерство за внатрешни работи, до вечерта на 31 јули околу 48.300 лица доброволно се вратиле во Мароко, а во енклавата останале помалку од 2.000.
Европскиот комесар за внатрешни работи и миграција Магнус Брунер соопшти дека ниту едно од лицата што влегле во Сеута не преминало на континенталната територија на Европската Унија. Тој потсети дека за Сеута и Мелила важат посебни правила и дека лицата што заминуваат од овие територии кон континентална Шпанија и понатаму подлежат на полициски проверки.
Ова е клучно за разбирање на спорот. Сеута географски се наоѓа во Северна Африка и, иако е шпанска и европска територија, влегувањето во енклавата не значи автоматско право на слободно движење кон остатокот од Шпанија и Шенген-зоната. Патниците што заминуваат од Сеута кон шпанското копно мора да поминат контрола и идентификација.
Шпанскиот министер за надворешни работи Хосе Мануел Албарес ја обвини Италија дека создава „намерна забуна“ и порача дека интегритетот на Шенген е целосно гарантиран. Според него, фактот што речиси сите мигранти веќе се вратиле во Мароко и што постојат контроли меѓу Сеута и континентална Шпанија го прави стравувањето од масовно движење кон Италија неосновано.
Шпанскиот премиер Педро Санчез одговори со податоци на Фронтекс според кои во периодот од 2021 до 2026 година преку Италија биле регистрирани околу 478.600 нерегуларни влегувања, а преку Шпанија околу 234.760. „Почитувањето на европските договори и фактите не е избор“, порача Санчез.
Рим не ја исклучува Шпанија од Шенген-зоната. За целосно суспендирање на учеството на една држава поради сериозни недостатоци во контролата на надворешните граници би биле потребни постапка на ниво на ЕУ и одлука на Советот. Италија еднострано воведува привремени контроли на дел од сопствените внатрешни граници, право што Шенгенскиот граничен кодекс им го дозволува на државите во исклучителни околности.
Европските правила предвидуваат таквите контроли да бидат крајна мерка, временски ограничени и сведени на неопходниот минимум. Државата мора да покаже дека постои сериозна закана за јавниот ред или внатрешната безбедност и дека мерката е неопходна и пропорционална на проценетиот ризик.
Европската комисија има право да ја следи мерката и да ја оценува нејзината оправданост, но одлуката за краткотрајно враќање на контролите првично е во надлежност на државата членка. Италија и пред кризата со Сеута применуваше привремени контроли на копнената граница со Словенија поради миграциски и безбедносни ризици.
Одлуката на Мелони предизвика критики и во Италија. Опозициската Демократска партија ја оцени мерката како претежно симболична и наменета за домашната политичка сцена, тврдејќи дека нема докази оти мигрантите од Сеута планираат да продолжат кон Италија.
Италијанската владејачка коалиција е под притисок од нови политички сили на крајната десница што бараат уште построги мерки против миграцијата. Според критичарите, Владата се обидува да покаже поцврст став и да спречи губење гласачи кон партиите што ја обвинуваат Мелони дека не го исполнила ветувањето за драстично намалување на нерегуларната миграција.
Франција, без формално да го следи италијанскиот модел, петкратно го зголемува бројот на полициски и жандармериски службеници на границата со Шпанија. Од 1 август дополнителни 334 припадници ќе бидат распоредени на граничните премини, а надзорот ќе биде засилен и со авиони и патроли во возовите меѓу Франција и Шпанија.
Европската комисија најави дополнителна оперативна поддршка за Шпанија, вклучително и преку Фронтекс. Претседателката на Комисијата Урсула фон дер Лајен побара брзо враќање на лицата што немаат право да останат и засилена борба против мрежите за криумчарење луѓе.
Претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта изрази солидарност со Шпанија и оцени дека забрзаното враќање на мигрантите покажува оти Мадрид презема мерки за заштита на надворешната европска граница. Тој исто така нагласи дека лицата во Сеута немаат автоматско право на слободно движење кон европското копно.
Причината за масовното движење кон Сеута сè уште не е целосно утврдена. Шпанските власти тврдат дека криумчарски и криминални мрежи ја искористиле неодамнешната пресуда на Врховниот суд, со која се ограничува можноста мигрантите пресретнати додека пливаат кон Сеута веднаш да бидат вратени без формална постапка.
Шпанската страна негира дека кризата е резултат на програмата за регулирање на статусот на дел од мигрантите што веќе живеат во земјата. Таа мерка не се однесува на новопристигнатите лица во Сеута и не им обезбедува автоматско право да се префрлат на континенталната територија.
Засега мерката на Италија значи дополнителни проверки и можни подолги постапки за државјаните на земји надвор од ЕУ што пристигнуваат од Шпанија. За шпанските, италијанските и другите граѓани на Унијата не се најавени забрана за патување, затворање на линиите или повторно воведување визи.
