Skip to content
Додека Скопје е под удар на екстремно високи температури, со дневни максимуми кои се приближуваат до 40 степени, дел од граѓаните јавниот превоз го чекаат по 50 или 60 минути. Во услови кога здравствените институции советуваат луѓето да го избегнуваат сонцето и да престојуваат на разладени места, ЈСП практично ги остава своите патници да го прават спротивното, да стојат на жешки автобуски постојки и да не знаат кога ќе пристигне следниот автобус.
Граѓани реагираат дека автобуси на одделни линии ги нема и по еден час, дека возниот ред не се почитува и дека информациите во апликацијата „Скопје бус“ не секогаш им овозможуваат да видат кога реално доаѓа автобусот. Една патничка раскажува дека речиси еден час ја чекала линијата 5, по што луѓето на постојката се разотишле и барале друг начин да стигнат дома.
Од ЈСП одговараат дека редовноста може да биде нарушена поради сообраќаен метеж, непредвидени застои, дефекти и ограничени расположливи капацитети и уверуваат дека работат на подобрување на состојбата.
Но токму последниот дел од објаснувањето е суштината на проблемот.
Ограничените капацитети не се нова состојба што се појавила со августовските горештини. Истражување на Центарот за граѓански комуникации покажа дека ЈСП располага со 341 автобус, но технички исправни се 185, а дневно во сообраќај се пуштаат само 157. Пред десет години претпријатието имало 316 исправни автобуси. Просечната старост на возниот парк денес е 13,3 години, највисока во последната деценија.
Тоа значи дека кога ЈСП се повикува на ограничените капацитети, практично признава дека градскиот превоз функционира со системски недостиг на возила.
Последиците веќе се гледаат и кај патниците. Во 2015 година со автобусите на ЈСП биле превезени околу 52 милиони патници годишно, додека според поновите податоци бројот е намален на околу 22 милиони. За една деценија јавниот превоз изгубил речиси 30 милиони патувања годишно.
Новиот возен ред, кој стапи во сила во април, требаше да ја подобри организацијата, но уште тогаш предизвика поплаки за проретчени и укинати линии. Граѓани се жалеа дека на одредени линии се чека многу подолго, а ЈСП објаснуваше дека распоредот е изработен и според реалните можности на возниот парк.
Неколку месеци подоцна, истите проблеми повторно се на површина.
Само што сега чекањето има и здравствена димензија.
Светската здравствена организација предупредува дека продолжената изложеност на висока температура може да предизвика топлотна исцрпеност и топлотен удар и да ги влоши кардиоваскуларните, респираторните и бубрежните заболувања. Особено ранливи се повозрасните лица, хронично болните, децата и лицата кои потешко се движат. Препораката е во најтоплиот дел од денот да се избегнува изложување на сонце и, кога е можно, да се престојува на разладени места.
Токму тие граѓани се и значаен дел од корисниците на јавниот превоз.
Во Скопје температурите деновиве се движат околу 40 степени. Во такви услови и десетина дополнителни минути на незаштитена постојка можат да бидат сериозно оптоварување, а камоли чекање од речиси еден час.
Проблемот не завршува кога автобусот конечно ќе пристигне.
„Слободен печат“ објави дека граѓани се жалат и на автобуси во кои клима уредите не функционираат, како и на приватни автобуси во кои не можат да се отворат прозорците. Посочено е и дека голем број скопски постојки имаат проѕирни настрешници кои обезбедуваат мала заштита од директната летна жештина.
Така, за дел од патниците проблемот има две фази. Прво долго чекање на сонце, а потоа возење во преполн или недоволно разладен автобус.
Контрастот станува уште поголем ако се погледне што прават другите градски служби поради горештините.
Црвениот крст на град Скопје во текот на топлотниот бран ангажираше десетици волонтери и тимови на терен, делеше вода и интервенираше кај граѓани погодени од високите температури.
Од една страна, институциите делат вода за луѓето полесно да ја издржат жештината. Од друга, јавниот превоз што треба да им овозможи побрзо да се тргнат од улиците доцни десетици минути.
Револтот веќе одамна не се гледа само во медиумските анкети и прилози.
На социјалните мрежи и форумите со месеци се повторуваат слични поплаки, автобуси кои не доаѓаат според распоред, повеќе возила што пристигнуваат едно по друго по долго чекање и неточни информации за пристигнување. Овие коментари се индивидуални искуства, а не репрезентативно истражување, но нивната повторливост се совпаѓа со проблемите што ги регистрираат и медиумите.
ЈСП има право да се повика на метеж, дефекти и ограничен број автобуси. Но јавна услуга не се оценува според тоа колку добро ги објаснува причините за доцнењето, туку според тоа дали граѓанинот може да дојде на постојка и разумно да знае кога ќе стигне автобусот.
Во денови со температури околу 40 степени тоа веќе не е само прашање на удобност или изгубено време.
Тоа е прашање и на здравје.
Најавените нови автобуси можат да бидат дел од долгорочното решение, но скопјани немаат корист од идните возила ако сегашните не доаѓаат навреме. Додека градот се соочува со екстремни горештини, основното очекување од ЈСП е многу поедноставно, редовен превоз, точни информации и автобус во кој патниците нема да бидат изложени на дополнителен здравствен ризик.
