Skip to content
Белград ќе биде домаќин на финалето на Лига Европа на 23 мај 2029 година, одлучи Извршниот комитет на УЕФА на седницата во Солун. Натпреварот за трофејот треба да се одигра на идниот Национален стадион во Сурчин, објект што сè уште се гради, чиј рок за завршување веќе е поместен, а во јавноста кружат различни пресметки за неговата конечна цена.
УЕФА соопшти дека финалето во 2028 година ќе се игра на Националната арена во Букурешт, а една година подоцна европскиот клупски спектакл ќе се пресели во Србија. Одлуката носи значајна спортска и туристичка можност за Белград, но истовремено го става градежниот проект под европски рок и надзор.
Националниот стадион се гради на периферијата на Белград, во општината Сурчин. Според проектот на архитектонското студио „Фенвик Ирибарен“, арената ќе има 52.000 седишта, ќе зафаќа површина од околу 32 хектари и ќе се наоѓа на 13,5 километри од центарот на градот и на околу 5,4 километри од аеродромот „Никола Тесла“.
Изборот на стадион што е во изградба не е преседан во европскиот фудбал, но домаќинството во пракса зависи од навремено завршување, технички прием, тестирање и исполнување на стандардите на УЕФА. Според актуелниот план, објектот треба да биде готов на почетокот на 2028 година, приближно 15 месеци пред финалето.
Првичната најава беше стадионот да биде завршен пред почетокот на специјализираната изложба ЕКСПО 2027. Рокот подоцна беше поместен поради потребата од дополнително стабилизирање на земјиштето, на кое биле поставени околу 2.300 шипови за темелите. Работите треба да бидат запрени и во периодот од средината на мај до средината на август 2027 година, додека трае изложбата, поради безбедноста на посетителите.
Нејасна останува и целосната финансиска слика. Во градежната дозвола вредноста на главните работи е проценета на околу 460,6 милиони евра без ДДВ. Подготвителните и темелните работи биле опфатени со посебна дозвола, вредна приближно 33,7 милиони евра, со што збирот на работите од двете дозволи се приближува до 494 милиони евра без ДДВ.
Фискалната стратегија на Србија, пак, ја проценува вкупната вредност на проектот на 67,5 милијарди динари, односно околу 577 милиони евра. Фискалниот совет претходно споменуваше сума до 960 милиони евра за стадионот и придружната инфраструктура, но Министерството за финансии ја оспори таа пресметка со образложение дека во неа се вклучени и инфраструктурни зафати поврзани со ЕКСПО.
Токму разликата меѓу цената на самиот објект, подготвителните работи, даноците и придружната сообраќајна инфраструктура го оневозможува наведувањето една неспорна конечна сума додека изградбата не заврши и не бидат објавени целосните расходи.
За европско финале не е доволно арената да има терен и 52.000 седишта. Стадионот мора да ги исполнува критериумите на УЕФА од четвртата, највисока категорија, со контролирани влезови и излези, електронска проверка на билетите, раздвојување на навивачките групи, систем за видеонадзор, контролна соба и планови за евакуација и итни случаи.
Во контролната соба треба да бидат сместени безбедносниот офицер, полицискиот командир и претставници на итните служби, со можност да ги следат приодите, влезовите, трибините и движењето на публиката. Организаторот мора да обезбеди и медицински тимови, противпожарна заштита, обучени редари и стратегија за безбедно разотидување на десетици илјади гледачи.
Проектот предвидува околу 4.500 паркинг-места, но публика од 52.000 луѓе не може да се опслужи само со автомобили и автобуси. Затоа клучна ќе биде планираната железничка врска од Земун Поле преку аеродромот и Сурчин до станицата кај Националниот стадион. Завршувањето на пругата беше најавено до крајот на 2026 година, по што ќе треба да се провери нејзиниот реален капацитет за големи настани.
Финалето може да донесе силна еднократна побарувачка за хотели, угостителски услуги, авионски и автобуски превоз и туристички содржини. Белград би бил географски достапна дестинација и за навивачи од Македонија и од поширокиот регион.
Сепак, капацитетот од 52.000 седишта не значи автоматски ист број нови странски туристи. Дел од билетите ќе бидат наменети за спонзори, официјални лица и локални или регионални гледачи, додека конечната заработка ќе зависи од клубовите што ќе се пласираат, бројот на ноќевања, цените и организациските трошоци.
Студијата за оправданост изработена за стадионот содржи проекции за приходи од билети, храна, пијалаци, продажба на производи и изнајмување на објектот. Но, тие бројки претставуваат процени, а не гарантиран приход. До првиот свиреж на 23 мај 2029 година, Белград треба да заврши, сертифицира и практично да тестира цел комплекс чија конечна сметка сè уште не е целосно расчистена.
