Канада станува прва „асоцијативна членка“ на ЕУ

Европската Унија е подготвена да создаде досега непостоечки статус за Канада – „асоцијативна членка“, со кој Отава би добила значително подлабоки економски, безбедносни и технолошки врски со Унијата, без да стане полноправна членка.

Предлогот го објави претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен во годишното обраќање за состојбата на Унијата во Европскиот парламент, во присуство на канадскиот премиер Марк Карни.

„Асоцијативното членство“ во моментов не постои како формално дефиниран статус во договорите на ЕУ. Затоа денешната порака не значи дека Канада веќе станала членка на Унијата, туку дека Брисел предлага создавање нов модел на партнерство кој допрва треба да биде разработен и одобрен.

Фон дер Лајен го претстави идното партнерство како „Алијанса за иднината“, која треба да ја надмине постојната трговска соработка и да опфати одбрана, вештачка интелигенција, напредно производство, енергија, критични минерали, сајбер-безбедност и соработка на Арктикот.

Канада веќе направи значаен чекор кон поблиска интеграција со европските безбедносни структури. Таа е првата неевропска држава која доби можност за учество во европскиот инструмент SAFE за заеднички инвестиции и набавки во одбраната.

Карни во изминатите месеци отворено зборува за создавање „уникатен безбедносен и економски сојуз“ со ЕУ и за намалување на зависноста на канадската економија од американскиот пазар. Иницијативата доаѓа во период на сериозни трговски тензии меѓу Канада и САД.

Но, новиот статус допрва треба да добие конкретна правна и политичка форма. Според досега објавените информации, за вакво решение би била потребна согласност од земјите членки, а неколку европски влади веќе внимателно ги разгледуваат последиците од создавањето модел што подоцна би можел да се понуди и на други блиски партнери на ЕУ.

Канада и ЕУ веќе се поврзани преку трговскиот договор CETA и партнерство во безбедноста и одбраната. Новиот концепт, сепак, би одел чекор понатаму – кон институционално поврзување кое досега не било понудено на ниту една држава надвор од Унијата.

Следниот самит ЕУ-Канада е закажан за 29 и 30 октомври, кога се очекува да бидат познати повеќе детали за тоа што конкретно би значело „асоцијативното членство“ и кои права и обврски би ги добила Канада.