Skip to content
Бугарија подготвува пакет од над 300 милиони евра за ублажување на ударот од високите цени на горивата, во кој две мерки директно ги засегаат домаќинствата: привремено укинување на акцизата за пропан-бутан и еднократна исплата од 50 евра за повеќе од 550.000 граѓани со ниски приходи.
Бугарската влада ја претстави програмата на 18 септември, а мерките опфаќаат и финансиска поддршка за јавниот транспорт, превозниците и земјоделските производители.
За возачите кои користат автоплин најдиректната промена треба да биде укинувањето на акцизата за пропан-бутан. Владата најави дека мерката ќе важи три месеци, односно до крајот на годината, но за таа да почне да се применува потребна е законска измена.
Тоа значи дека пониската цена на бензинските пумпи не почнува автоматски со самата владина најава.
Според актуелната структура на цените на пропан-бутанот во Бугарија, акцизното оптоварување изнесува 340 лева, односно околу 174 евра за тон гориво. На акцизата се пресметува и ДДВ.
Доколку даночното намалување целосно се пренесе во малопродажната цена, ефектот врз еден стандарден резервоар може да биде забележлив. Во зависност од составот и густината на пропан-бутанот, кај полнење од околу 40 литри даночниот ефект би бил приближно четири до пет евра, а кај 50 литри околу пет до шест евра.
Ова е ориентир, а не гарантирана конечна заштеда. Реалната цена на пумпите ќе зависи од конечниот текст на законските измени, моментот кога тие ќе стапат во сила, набавните цени на горивото и од тоа дали целото даночно намалување ќе биде пренесено врз потрошувачите.
Втората голема мерка е таканаречениот „инфлациски чек“.
Над 550.000 бугарски граѓани од ранливите категории треба еднократно да добијат по 50 евра. За оваа мерка се обезбедени 30 милиони евра.
Право на помошта ќе имаат лица и семејства со ниски приходи кои веќе се дел од системот на социјална заштита. Меѓу нив се корисници на помош за греење, семејства со деца со трајна попреченост, деца и млади без родителска грижа, деца сместени кај роднини или во згрижувачки семејства, како и други категории што веќе примаат социјална поддршка.
Клучната разлика во однос на претходната бугарска мерка е што овојпат не е потребно лицето да поседува автомобил.
Тоа е важно бидејќи Владата ја врзува помошта со поширокото влијание на скапите горива врз цените на храната, услугите и транспортот, а не само со директниот трошок за полнење автомобил.
Граѓаните нема да поднесуваат нови барања. Исплатата треба да почне во октомври и ќе се врши службено, директно на банкарската сметка или преку пошта, зависно од начинот на кој корисникот веќе ги прима социјалните надоместоци.
Покрај домаќинствата, пакетот отвора значителен простор и за субвенционирање на стопанството.
За земјоделските производители се предвидени 170 милиони евра државна помош, од кои 100 милиони се наменети за компензација на разликата во цената на дизелот меѓу 2025 и 2026 година. Според владината пресметка, поддршката ќе достигне близу 44 евроценти за литар гориво.
За тешкотоварните превозници веќе се насочени 55 милиони евра, а финансиска поддршка е предвидена и за јавниот, меѓуградскиот, ученичкиот и медицинскиот транспорт.
Владата засега не најавува укинување или намалување на акцизите на бензинот и дизелот.
Бугарскиот пристап е интересен и во споредба со мерките што годинава се применуваа во Македонија. Македонската влада во март ја намали стапката на ДДВ за бензинот и дизелот од 18 на 10 проценти, односно интервенираше директно во даночната компонента на цената за широк круг потрошувачи.
Бугарија сега применува поинаква комбинација: даночно олеснување насочено кон конкретно гориво, пропан-бутанот, паралелно со директна парична помош насочена кон повеќе од половина милион граѓани со ниски приходи.
Двете интервенции имаат и различна логика. Намалувањето на данок на гориво ја намалува цената според потрошувачката, додека еднократните 50 евра се фиксна помош што ја добиваат однапред определени социјални категории, независно дали имаат автомобил или воопшто користат гориво.
Колкав ќе биде конечниот ефект од бугарскиот пакет за семејните буџети ќе може попрецизно да се пресмета откако законската измена за пропан-бутанот ќе биде усвоена и новата цена ќе се појави на бензинските пумпи.
