Skip to content
Европската централна банка е пред најголемата визуелна промена на евро-банкнотите од воведувањето на заедничката валута. Наместо сегашните измислени мостови и архитектонски стилови, идните банкноти може да ги носат ликовите на Бетовен, Марија Кири и Леонардо да Винчи – или, во сосема поинаква варијанта, европски реки и птици.
ЕЦБ веќе ги сведе предлозите на десет финални дизајни, по пет за двете теми „Европска култура“ и „Реки и птици“. Во изборот претходно учествувале повеќе од 1.200 дизајнери, а независно жири од 21 експерт ги избрало финалистите.
Кај варијантата „Европска култура“, секоја банкнота би добила конкретна историска личност. На 5 евра е предвидена Марија Калас, на 10 евра Лудвиг ван Бетовен, на 20 евра Марија Кири, на 50 евра Мигел де Сервантес, на 100 евра Леонардо да Винчи, а на 200 евра Берта фон Сутнер. На задната страна би се појавувале културни и јавни простори – од улични изведувачи и училишта до библиотеки, музеи и плоштади.
Вториот концепт целосно се трга од познатите личности.
На банкнотата од 5 евра би имало планински извор и карпеста ползачка, на 10 евра водопад и водомар, на 20 евра речна долина и пчеларка, на 50 евра меандрирачка река и бел штрк, на 100 евра речно устие и авосета, а на 200 евра морски пејзаж и северна блуна.
На задната страна на оваа серија би се појавувале институциите на Европската Унија – Европскиот парламент, Европската комисија, Европската централна банка, Судот на правдата на ЕУ, Европскиот совет и Европскиот суд на ревизори.
Со тоа ЕЦБ би направила голем прекин со досегашната филозофија на дизајнот. Сегашните банкноти намерно користат архитектонски мотиви кои не претставуваат реални конкретни објекти, токму за ниту една држава или национален симбол да не добие предност.
Токму изборот на историски личности сега повторно го отвора тоа прашање – зошто Бетовен, а не Моцарт, зошто Сервантес, а не Гете или Балзак и како шест личности можат да ја претставуваат целата европска културна историја. Канал 5, повикувајќи се на „Дојче веле“, пренесува дека дел од реакциите веќе се однесуваат токму на изборот на мотивите.
Но ништо сè уште не е конечно.
ЕЦБ спроведува јавна анкета за десетте дизајни, која е отворена до 21 септември. Управниот совет ќе ги земе предвид одговорите на граѓаните пред да го избере конечниот дизајн, а одлуката се очекува околу крајот на 2026 година.
И по изборот нема веднаш да се појават нови банкноти во паричниците. ЕЦБ наведува дека потоа следуваат развојот, безбедносното тестирање и производството и дека ќе бидат потребни уште неколку години пред новата серија да влезе во оптек.
Редизајнот не е само естетски. ЕЦБ сака новите банкноти да добијат подобри заштитни елементи против фалсификување, да бидат полесни за препознавање и користење, вклучително и за лица со попреченост, и нивното производство да има помало влијание врз животната средина.
Затоа изборот што сега изгледа како дилема меѓу Бетовен и штрк всушност ќе го одреди изгледот на европската готовина за следните децении.
