Skip to content
Швајцарските граѓани денеска, 27 септември, на референдум одлучуваат дали во Уставот да биде внесена построга дефиниција на неутралноста, која би ја ограничила соработката на земјата со воени сојузи и значително би го стеснила просторот за воведување санкции против држави вклучени во војна.
Иницијативата „Зачувување на швајцарската неутралност“ бара во Уставот изречно да се запише дека неутралноста на Швајцарија е трајна и вооружена. Доколку предлогот биде прифатен, земјата не би смеела да се приклучи кон воен или одбранбен сојуз, ниту да соработува со таков сојуз, освен ако самата е воено нападната или нападот е непосредно очекуван.
Тоа директно би влијаело и врз сегашната соработка со НАТО. Швајцарија не е членка на Алијансата, но соработува со неа во области како обука, безбедносна политика и одбранбена интероперабилност. Иницијативата би ја ограничила таквата соработка во мирнодопски услови.
Другата голема промена се однесува на санкциите. Според предложениот уставен текст, Швајцарија не би можела самостојно да воведува санкции против држави што учествуваат во вооружен конфликт. Исклучок би биле санкциите усвоени од Советот за безбедност на Обединетите нации и мерките за спречување заобиколување на веќе воведени санкции.
Прашањето доби дополнителна политичка тежина по руската инвазија врз Украина. Швајцарија во голема мера ги презеде санкциите на Европската Унија против Русија, што повторно ја отвори долгогодишната дебата за тоа што во современи услови значи швајцарската неутралност.
Поддржувачите на иницијативата сметаат дека политиката на санкции и поголемата безбедносна соработка со западните земји ја оддалечуваат Швајцарија од традиционалното толкување на неутралноста. Швајцарската народна партија, која го поддржува предлогот, тврди дека построгите правила би ја заштитиле земјата од вмешување во меѓународни конфликти и би ја зајакнале нејзината улога како посредник.
Сојузната влада и парламентот се против иницијативата. Нивниот став е дека Швајцарија и сега е трајно неутрална, но дека сегашниот модел остава простор политиката да се приспособува на конкретните безбедносни околности. Министерот за надворешни работи Игнацио Касис нагласи дека референдумот не одлучува дали земјата ќе остане неутрална, туку како неутралноста ќе се применува во иднина.
Владата оценува дека ограничувањето на безбедносната соработка би можело да ја намали способноста на Швајцарија однапред да се подготвува за потенцијални закани. Според нејзиното образложение, меѓународната соработка не може ефикасно да почне дури откако земјата ќе биде нападната, туку мора да се гради и во мир. Тоа е став на швајцарската влада, а не утврден исход од предложените промени.
Швајцарската неутралност е вградена во уставниот систем од 1848 година, додека меѓународното признавање на нејзиниот траен неутрален статус датира од 1815 година. Земјата не членува во НАТО и не учествува во воени конфликти меѓу други држави, но сегашните правила ѝ дозволуваат одредена безбедносна соработка и самостојни политички одлуки за санкции.
Последните анкети пред гласањето покажуваа поголема поддршка за отфрлање на иницијативата, но тие не се резултат од референдумот. Анкета објавена на 16 септември од 20 Minuten и Tamedia регистрирала 68 проценти против и 31 процент за предлогот, додека истражување на gfs.bern за швајцарскиот јавен сервис покажало 63 проценти против, 34 проценти за и три проценти неопределени.
За усвојување на иницијативата е потребно двојно мнозинство – мнозинство од гласовите на национално ниво и мнозинство од кантоните. Официјалниот швајцарски систем најавува дека резултатите од гласањето ќе почнат да се објавуваат и да се ажурираат од 12 часот денеска.
На референдумот денеска Швајцарците гласаат и за одделна иницијатива за безбедност на храната, која предлага зголемување на домашното производство и промени во земјоделската и прехранбената политика.
