Skip to content
Над 700 овци и кози се уништени на четири фарми во селото Лепеница, во општината Селеница во јужна Албанија, по појава на чума кај малите преживари – PPR. Според теренскиот извештај на Shqiptarja.com и Report TV, првите знаци кај животните биле забележани кон крајот на август, а во првите две недели од септември болеста веќе била регистрирана на четири фарми. Регионалната ветеринарна служба во Валона соопштила дека животните се уништени како мерка за спречување на ширењето и дека состојбата останува под надзор.
Случајот не значи дека PPR сега првпат стигнала во Албанија. Земјата ја потврди болеста уште во јуни 2025 година, кога првото жариште беше регистрирано кај Шкодра. До средината на истиот месец албанското Министерство за земјоделство веќе пријавуваше осум жаришта и повеќе од илјада погодени овци и кози, по што беше ограничено движењето на малите преживари низ земјата. Европската комисија подоцна наведе 14 албански жаришта во 2025 година.
Денешниот случај, сепак, е важен затоа што првпат дава конкретна слика за штетата во Лепеница. Австриската агенција AGES во својот европски радар за заразни болести кај животните наведува дека на почетокот на септември 2026 година Албанија пријавила ново PPR-жариште во европскиот систем ADIS. Јавното резиме не ја наведува локацијата и затоа не може со сигурност да се тврди дека станува збор токму за истите фарми во Селеница.
PPR е високо заразна вирусна болест што ги погодува пред сè овците и козите. Светската организација за здравје на животните ја класифицира како една од економски најопасните болести кај малите преживари. Кај чувствителни стада смртноста може да биде многу висока, но болеста не се пренесува на луѓето и не претставува зооноза. Албанското Министерство исто така јасно наведува дека PPR не е опасна за човечкото здравје.
За Македонија најважно е дека PPR не треба да се меша со сипаниците кај овци и кози, со кои земјава се справува во текот на 2026 година. Станува збор за две различни вирусни заболувања. PPR ја предизвикува морбиливирус, додека овчите и козјите сипаници се предизвикани од вируси од групата Capripoxvirus. И двете можат да предизвикаат големи загуби во сточарството, но се следат и контролираат како различни заболувања.
АХВ на 28 септември годинава сè уште имаше активни контролни и заштитни мерки поради сипаниците кај овци и кози во Македонија. Од првото потврдено жариште во јануари до средината на јули беа регистрирани најмалку 17 жаришта со повеќе од 2.700 животни, а мерките во меѓувреме повеќепати се менуваа согласно епидемиолошката состојба.
Истовремено, Македонија веќе има посебна заштитна мерка токму за PPR од Албанија. На актуелната листа на забрани на Агенцијата за храна и ветеринарство и натаму е наведено решение за забрана на увоз и транзит на живи животни, производи и нуспроизводи од животинско потекло од Албанија заради спречување внесување на вирусот на чума кај малите преживари. Основното решение е донесено во 2025 година и потоа изменето.
Тоа значи дека новиот случај во јужна Албанија засега не затекнува целосно отворена македонска граница за ризичните категории. АХВ веќе има правна рамка за ограничување на увозот и транзитот, а во април годинава официјалните ветеринари на Ќафасан одбија и пратка од повеќе од 10 тони јагнешка кожа од Албанија што требало да транзитира низ Македонија, во рамките на засилените контроли за спречување внесување заразни болести.
Албанските ветеринарни власти, пак, најавуваат обесштетување за сточарите во Лепеница. Регионалниот директор цитиран во теренскиот извештај вели дека надоместот треба да го обезбеди Министерството за земјоделство. Во проверените официјални извори, сепак, засега не е објавен конкретен рок, износ по животно или динамика за исплата за овие четири фарми.
Токму обесштетувањето е клучно за контролата на ваквите зарази. Ако фармерите брзо пријавуваат симптоми и знаат дека уништените стада ќе бидат финансиски надоместени, ветеринарните служби полесно можат да ги изолираат жариштата. Албанија веќе го примени истиот принцип при претходните случаи: во мај 2026 година ветеринарните власти најавија обесштетување за околу 2.200 животни уништени поради PPR во претходниот бран.
Новото жариште затоа не е само локален проблем на четири албански фарми. PPR е прекугранична болест, а овците и козите, транспортот, заедничките пасишта и трговијата можат брзо да ја претворат локалната појава во регионален ветеринарен ризик. За Македонија најважните прашања сега се дали АХВ ќе воведе дополнителен засилен надзор на западната граница и дали постојните ограничувања ќе бидат дополнително проширени по новиот албански случај.
