2026 година е првата година во која вештачката интелигенција (ВИ) има значително влијание врз глобалниот економски раст. Таа ги неутрализира негативните ефекти од шокот во снабдувањето со енергија предизвикан од нестабилноста на Блискиот Исток.
Ова го изјави директорката на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), Кристалина Георгиева, за време на пленарната сесија на состанокот на лидерите на Азиско-пацифичката економска соработка (АПЕК) во кинескиот град Шенжен.
„Ова е првата година во која вештачката интелигенција има значително влијание врз глобалниот раст. Таа обезбеди противтежа на негативниот шок во снабдувањето со енергија предизвикан од нестабилноста на Блискиот Исток“, рече Георгиева.
Таа нагласи дека иако енергетскиот шок постепено ќе се намали, вештачката интелигенција ќе остане траен фактор во глобалната економија. „И додека енергетскиот шок на крајот ќе се намали, вештачката интелигенција е тука за да остане. Таа е најважниот двигател на конкурентноста, продуктивноста и растот на среден рок“, рече директорката на ММФ.
Според неа, забрзаниот развој на вештачката интелигенција оваа година во околу десетина економии придонесе за глобален економски раст од 3,1%. Во регионот Азиско-пацифичкиот регион, растот е поголем, достигнувајќи 3,4%.
Георгиева, исто така, го истакна позитивниот развој на меѓународната трговија, која порасна за 4,6% на глобално ниво. „Трговијата, исто така, добро се одвиваше, растејќи за 4,6% на глобално ниво, поддржана од инвестицискиот бум во областа на вештачката интелигенција, но и од земјите кои постигнаа добар напредок во продлабочувањето на нивната регионална трговска интеграција надвор од областа на вештачката интелигенција“, рече таа.
Шефицата на ММФ го привлече вниманието на фактот дека зад целокупните економски индикатори лежат значителни разлики меѓу поединечните земји. Земјите извознички на енергија и оние кои се високо интегрирани во синџирот на снабдување со вештачка интелигенција се справуваат добро, рече таа. Спротивно на тоа, земјите увознички на енергија погодени од Ел Нињо и други шокови се борат повеќе.
Инфлација и каматни стапки
Покрај економските перспективи, Георгиева истакна три клучни прашања што владите и централните банки треба да ги решат: инфлација и каматни стапки, јавен долг и буџетски дефицити и структурни реформи за зголемување на продуктивноста и економскиот раст.
Во врска со инфлацијата, таа предупреди дека и шокот во снабдувањето со енергија и растечката побарувачка поврзана со вештачката интелигенција вршат притисок врз цените.
„И шокот во снабдувањето со енергија и шокот во побарувачката предизвикан од вештачката интелигенција ја зголемуваат глобалната инфлација на 4,7% оваа година, што наметнува потреба од построга монетарна политика во многу економии“, рече Георгиева.
Таа објасни дека, покрај тоа, повисоките очекувања за економски раст поврзани со вештачката интелигенција, како и големиот обем на обврзници издадени од јавниот и приватниот сектор, придонесуваат за зголемување на каматните стапки. „Приносите од обврзниците во многу развиени економии се веќе на највисоко ниво во последните децении“, истакна директорката на ММФ.
Глобалниот долг се приближува до 100% од глобалниот БДП
Втората тема на која Георгиева посвети посебно внимание беше состојбата на јавните финансии и растот на долгот. Таа истакна дека повисоките каматни стапки доведуваат до зголемување на трошоците за сервисирање на долгот, што става дополнителен акцент на состојбата на јавните финансии.
„Знаеме дека нивото на глобалниот долг наскоро ќе достигне 100% од бруто домашниот производ – највисоко ниво од Втората светска војна. Ова бара итно внимание таму каде што има проблем“, рече Георгиева.
Структурни реформи и подготовка за вештачка интелигенција
Третото и, според Георгиева, најважно прашање се структурните реформи за зголемување на продуктивноста и растот. Таа ја нагласи нивната тесна поврзаност со воведувањето на вештачката интелигенција и развојот на пазарите на капитал. Управниот директор на ММФ ги дефинираше технолошките промени како најбрза трансформација во човечката историја.
„Ова е најбрзата трансформација во човечката историја. И едноставно кажано: ако одложите, губите“, рече таа.
Георгиева ги повика земјите брзо да ја изградат потребната дигитална инфраструктура и да ги подготват пазарите на трудот и работната сила за воведување на нови технологии. „Земјите треба брзо да изградат дигитална инфраструктура, пазари на трудот и работна сила подготвена за вештачка интелигенција, како и механизми за ограничување на ризиците, особено за справување со ризиците за финансиската стабилност и сајбер безбедноста“, нагласи таа.
Како заклучок, Георгиева ја истакна важноста на меѓународната соработка и можностите за дијалог меѓу светските лидери во рамките на форуми како што е АПЕК.
Таа цитираше кинеска поговорка: „Морето е огромно затоа што ги прима водите на многу реки.“ „Кога дејствуваме заедно, пред нас се отвораат заедничкиот просперитет и мир“, рече директорката на ММФ.

