Човештвото би можело да исчезне до 2100 година

Нуклеарна војна, злоупотреба на вештачката интелигенција, климатски промени, нови пандемии и отпорност на антибиотиците се меѓу 17-те најголеми закани за човештвото во следните 75 години. Новата глобална процена на научното списание „Лансет“ предупредува дека некои од овие ризици, иако имаат мала веројатност да се остварат, би можеле да предизвикаат катастрофални последици, па дури и исчезнување на човечкиот вид до крајот на векот.

Светот се соочува со многу поширок спектар закани отколку што се претпоставувало пред само неколку години. Според новата процена на Комисијата на „Лансет“ за глобалните здравствени закани во 21 век, меѓу најопасните сценарија се нуклеарен конфликт и намерна злоупотреба на вештачката интелигенција, особено за развој на биолошко оружје.

Во анализата, во која учествувале 35 меѓународни експерти, се идентификувани 17 големи ризици што би можеле сериозно да го загрозат здравјето и опстанокот на населението до 2100 година.

Научниците нагласуваат дека не станува збор за предвидување дека човештвото ќе исчезне, туку за процена на можни сценарија со исклучително тешки последици.

Нуклеарната војна може да предизвика глобален глад

Една од најголемите опасности е можноста за нуклеарен конфликт со последици што би се почувствувале далеку надвор од земјите директно вклучени во војната.

Според експертите, голем нуклеарен судир би можел да исфрли огромни количества честички во атмосферата, со што би се намалила сончевата светлина што допира до Земјата.

Таквото сценарио, познато како нуклеарна зима, би можело да предизвика драстичен пад на температурите, уништување на земјоделските култури и масовен недостиг од храна.

Последиците би биле глобални, а најтешко погодени би биле земјите што и денес се соочуваат со сиромаштија и несигурно снабдување со храна.

Вештачката интелигенција како нова закана за опстанокот

Посебно внимание во извештајот е посветено на вештачката интелигенција.

Иако оваа технологија има огромен потенцијал за развој на медицината, образованието и науката, нејзината злонамерна употреба би можела да создаде сериозни безбедносни ризици.

Научниците предупредуваат дека напредните системи би можеле да бидат злоупотребени за развој на биолошко оружје, вклучително и опасни патогени.

Сепак, експертите не тврдат дека таквото сценарио е неизбежно. Напротив, проценуваат дека веројатноста за целосно исчезнување на човештвото останува мала, но потенцијалните последици се толку големи што опасноста не смее да се игнорира.

Климатските промени можат да одземат милијарди години здрав живот

За разлика од нуклеарната катастрофа, чии последици зависат од евентуален конфликт, климатските промени веќе влијаат врз здравјето и животните услови на населението.

Во извештајот се проценува дека ограничувањето на глобалното затоплување на околу 1,8 степени Целзиусови, наместо негово зголемување до 4,4 степени, би можело да спречи загуба од приближно 1,89 милијарди години здрав живот.

Овој показател ги опфаќа годините изгубени поради предвремена смрт, болести и живот со нарушено здравје.

Научниците предупредуваат дека растот на температурите, екстремните временски појави, сушите и поплавите можат дополнително да го загрозат производството на храна, пристапот до вода и здравствената заштита.

Пандемии, отпорност на антибиотици и загадување

Во групата најголеми здравствени ризици се вклучени и нови пандемии, загадувањето на воздухот и антимикробната резистенција, односно отпорноста на микроорганизмите на лековите што се користат против нив.

Особено загрижува фактот што антибиотиците постепено ја губат ефикасноста против одредени бактерии, што може да доведе до потешко лекување на инфекции кои денес успешно се контролираат.

Покрај овие закани, извештајот ги издвојува и дебелината, пушењето, прекумерната употреба на алкохол, високиот крвен притисок, нарушеното ментално здравје и проблемите поврзани со стареењето.

Ризиците не се исти во сите делови од светот. Во побогатите држави поголем здравствен товар создаваат хроничните заболувања, додека во посиромашните региони клучни проблеми остануваат неухранетоста, слабата образовна достапност и ограничениот пристап до здравствени услуги.

Намалувањето на меѓународната помош може да има катастрофални последици

Научниците предупредуваат дека намалувањето на финансиската помош што богатите држави ја обезбедуваат за посиромашните земји може дополнително да ја влоши глобалната здравствена состојба.

Според моделирањето на Комисијата, драстичното намалување или прекинување на меѓународната здравствена помош би можело да резултира со загуба од 1,5 милијарди години здрав живот до 2100 година.

Речиси 70 проценти од таа загуба би се однесувале на супсахарска Африка, каде што сиромаштијата, неухранетоста на децата и ограничениот пристап до здравствени услуги веќе претставуваат сериозен проблем.

Меѓу државите што најавија значителни кратења на меѓународната помош се и Соединетите Американски Држави и Велика Британија.

Седумнаесет закани што можат да го променат светот

Комисијата ги идентификувала следните ризици за глобалното здравје:

1. Нуклеарна војна и последиците од нуклеарна зима.
2. Злонамерна употреба на вештачката интелигенција.
3. Климатски промени.
4. Нови природни пандемии.
5. Антимикробна резистенција.
6. Загадување на воздухот.
7. Неухранетост кај децата.
8. Конвенционални вооружени конфликти.
9. Намалување на меѓународната помош.
10. Висок крвен притисок.
11. Дебелина.
12. Прекумерна консумација на алкохол.
13. Пушење.
14. Нарушувања на менталното здравје.
15. Нееднаквост во приходите.
16. Ниско ниво на образование.
17. Здравствени проблеми поврзани со стареењето.

Важно е што сите овие закани не претставуваат ризик од исчезнување на човечкиот вид. Повеќето се проценувани според потенцијалот да предизвикаат огромен број изгубени години здрав живот