Заработува 126.000 фунти, а едвај го минува месецот

Сто дваесет и шест илјади фунти годишно звучат како приход што обезбедува безгрижен живот. Но за 45-годишниот Греам Робинсон од Манчестер, кој води сопствен бизнис, реалноста е поинаква. По плаќањето на даноците, станбениот кредит, сметките и семејните обврски, тврди дека на крајот од месецот практично не му остануваат пари.

Неговата приказна, објавена во британскиот „Гардијан“ на 29 октомври, отвора прашање што станува сè поважно за европските домаќинства: дали високата заработка автоматски значи и финансиска сигурност?

Робинсон не припаѓа на сиромашните категории население. Напротив, неговите примања се високи според британските стандарди. Но личното искуство покажува дека дури и добро платените граѓани можат да чувствуваат притисок кога трошоците растат побрзо од нивната можност да создаваат заштеда.

Од 900 на 1.300 фунти за станбен кредит

Робинсон ја води компанијата KeySim и живее во Тимперли, во поширокото подрачје на Манчестер.

Тој раскажува дека вообичаено заработува околу 100.000 фунти годишно, но минатата година неговите приходи достигнале 126.000 фунти.

Според неговата пресметка, по оданочувањето му остануваат приближно 6.500 фунти месечно.

Најголемото зголемување на трошоците го почувствувал кај станбениот кредит.

Месечната рата му пораснала од околу 900 на 1.300 фунти, односно за 400 фунти.

Истовремено пораснале и трошоците за храна, енергија, локални даноци и други секојдневни обврски.

Робинсон има и десетгодишен син, за кого ја дели родителската грижа со поранешната партнерка, а ги покрива трошоците за неговото згрижување.

Тој вели дека не троши на скапи автомобили или луксузни одмори, но и покрај тоа на крајот од месецот нема значителен остаток на сметката.

Ова е негово лично сведоштво, а не репрезентативна слика за сите британски домаќинства со високи приходи.

Високата плата не значи дека секоја дополнителна фунта останува кај работникот

Робинсон посочува и на особеност на британскиот даночен систем.

Кај годишни приходи над 100.000 фунти постепено се намалува личниот неоданочен износ. До приход од 125.140 фунти тој целосно исчезнува.

Во комбинација со данокот на доход, ова создава висока ефективна маргинална даночна стапка за делот од приходот во тој интервал.

Тоа значи дека дополнителното заработување не носи пропорционално големо зголемување на нето-приходот.

Робинсон тврди дека за да добие околу 1.000 фунти повеќе месечно, неговата бруто-годишна заработка би морала значително да порасне.

Сепак, неговиот случај не значи дека британскиот даночен систем ги прави богатите сиромашни. Граѓаните со високи приходи и понатаму располагаат со многу поголема финансиска можност од семејствата на минимална плата.

Проблемот што го отвора сторијата е поинаков: како даноците, долговите и фиксните обврски влијаат врз чувството на финансиска сигурност.

Младиот готвач со 40.000 фунти се откажува од стан

Во истата репортажа „Гардијан“ ја раскажува и приказната на 24-годишниот Луи, готвач од Лондон.

Тој заработува меѓу 37.000 и 40.000 фунти годишно и дели изнајмен стан со двајца пријатели.

Неговите трошоци за кирија и сметки достигнуваат речиси половина од приходите, иако претходно сметал дека за домување треба да издвојува околу една третина.

Сопственикот на станот неодамна ги известил дека киријата ќе се зголеми за дополнителни 200 фунти месечно.

Луи се обидува да штеди уште од 18-годишна возраст, но признава дека купувањето сопствен дом во дваесеттите години му изгледа тешко достижно.

Тој планира дополнително образование и промена на професијата, надевајќи се на постабилни приходи.

Неговата приказна покажува друга страна на британската станбена криза: дури и вработени млади луѓе со солидна заработка не можат лесно да дојдат до сопствен стан.

Самохран татко работи две работи, но едвај ги покрива основните потреби

Третото сведоштво е на 39-годишниот Џони Робертс, самохран татко на две деца.

Тој работи во McDonald’s и како приватен наставник, а истовремено студира на магистерски студии.

Иако вкупно работи часови што одговараат на полно работно време, неговите приходи, заедно со социјалната поддршка, едвај ги покриваат основните животни трошоци.

За изнајмување двособен стан плаќа 1.300 фунти месечно, додека поддршката за домување што ја добива изнесува 1.200 фунти.

Дополнителен проблем е намалувањето на социјалната помош кога ќе заработи повеќе.

За секоја дополнителна фунта над дозволениот праг, неговата социјална поддршка се намалува за 55 пени, пред да се пресметаат другите евентуални даночни обврски.

За него, дополнителната работа не секогаш значи доволно големо подобрување на семејниот буџет.

Три плати, три различни животи

Сведоштвата за Робинсон, Луи и Робертс покажуваат дека финансиската несигурност може да има различни облици. Кај бизнисменот со висок приход, притисокот доаѓа од даноците, станбениот кредит и семејните обврски. Кај младиот готвач, најголем проблем е цената на домувањето и неможноста да заштеди за сопствен стан.

Кај самохраниот татко, прашањето е дали две работни места се доволни за покривање на основните потреби.

Сепак, овие три ситуации не се економски еднакви. Да се нема заштеда по плаќање висока рата за сопствен дом не е исто што и да се нема доволно приходи за основни животни потреби.

Токму разликувањето меѓу финансиски притисок, задолженост и сиромаштија е важно за сериозна анализа на животниот стандард.

А што се случува со македонската средна класа?

Приказните од Велика Британија отвораат прашања што се релевантни и за македонските домаќинства.

Колкав дел од просечната плата оди за домување, храна и комунални услуги? Колку им останува на семејствата со станбен кредит? Дали младите што работат можат да издвојат пари за сопствен дом?

Просечната плата е важен економски показател, но сама по себе не покажува колкави се обврските на домаќинствата, колку лица живеат од еден приход и какви разлики постојат меѓу семејствата.

За целосна слика се потребни податоци за распределбата на приходите, сиромаштијата, задолженоста и трошоците за домување.

Британските сведоштва потсетуваат дека економската сигурност не се мери само со висината на заработката.

За граѓаните, подеднакво важно е колку им останува откако ќе ги платат обврските и дали можат да создадат финансиска резерва.

Зашто разликата меѓу добар приход и добар животен стандард понекогаш е токму во она што останува на крајот од месецот.