Skip to content
Стефан Андоновски промовира лична карта во телефон, а полицијата и натаму ја бара пластичната. Најавува платформа за електронско плаќање данок на имот, додека Град Скопје уште во 2017 година објаснувал како граѓаните да ја платат таа обврска од дома. Во двата случаи министерот има што да претстави пред камерите. Многу потешко му оди објаснувањето што точно добива граѓанинот кога промоцијата ќе заврши.
Со апликацијата „м.Услуги“, личната карта и возачката дозвола навистина можат да се додадат на телефонот. Но, при полициска контрола, граѓанинот повторно мора да ги приложи физичките документи. Министерот самиот го потврдува ограничувањето, објаснувајќи дека се потребни приспособувања на системите и на прописите.
„Дотогаш носете си ги со вас и пластичните документи“, е неговото упатство.
Токму во тоа „дотогаш“ е сместена работата за која Андоновски носи политичка одговорност. Поврзувањето на институциите, подготовката на проверките и усогласувањето на правилата се суштината на дигиталната трансформација. Кога тие задачи остануваат недовршени, министерот треба да објасни кој доцни, што недостига и кога граѓанинот ќе може да се потпре на новата услуга.
Наместо таква сигурност, официјалното упатство за апликацијата го советува корисникот сам да провери дали институцијата пред која ќе се појави го бара и физичкиот документ. Така, граѓанинот треба да истражува колку е дигитализирана државата пред да тргне да заврши работа. Министерството ја промовира апликацијата, а нему му останува да утврдува каде може да ја употреби.
Андоновски зборува за фазно воведување. Тоа бара прецизна јавна информација за секоја фаза: кои документи се прифаќаат, во кои институции, за кои постапки и од кој датум. Општото ветување дека системите постепено ќе се приспособуваат му остава премногу простор на министерот за нови промоции, а премалку извесност на корисникот.
Во јавните настапи е лесно да се покаже QR-код, да се објасни контролираното споделување податоци и да се најави европски дигитален паричник. Вистинскиот испит е дали службеникот од другата страна може да го провери документот и да ја заврши постапката. Таму се гледа колку работа завршило министерството. Презентацијата на телефон не може да ја надомести неподготвеноста на институциите.
Случајот со данокот на имот открива уште една слабост во настапите на Андоновски: непрецизното претставување на она што веќе постои. Во соопштение од 11 април 2017 година, Град Скопје ги упатувал граѓаните да плаќаат со картичка преку градската веб-страница или преку електронско банкарство. Со регистрација можеле да го преземат решението, да ја проверат состојбата на имотот и финансиската картичка и да платат.
И постојниот портал „Даноци е-пеј“ денес ги нуди тие можности, вклучително и брзо плаќање без најава. Значи, електронското плаќање е документирана услуга со повеќегодишна историја.
Андоновски, притоа, самиот потсетил дека електронски систем постоел. Неговото објаснување е дека дел од услугите престанале да се користат и дека сега процесот повторно се придвижува. Тоа објаснување отвора конкретна обврска за министерот: да каже кој дел престанал да функционира, од кога, поради што и што точно ќе поправи најавената платформа.
Електронската достава на решенијата, поднесувањето барања и поврзувањето со националната апликација се различни функции. За секоја треба да се покаже што е достапно денес и што се додава. Со таква споредба јавноста би можела да оцени дали се отстранува проблем, се надградува постоен систем или се изработува нов. Со општа најава за дигитализација, политичката заслуга лесно се присвојува уште пред да стане јасен резултатот.
Ако навистина функционирачки услуги биле запоставени, министерот треба да ја утврди одговорноста за тоа. Ако постојниот систем се надградува, треба да ја објасни надградбата. Во двата случаи граѓаните заслужуваат точна информација за услугата што ја плаќаат и ја користат.
Двата примера покажуваат проблем со редоследот на приоритетите во јавните настапи на Андоновски. Кај личните документи, промоцијата ја претекнува институционалната подготвеност. Кај данокот, најавата за идната платформа го потиснува објаснувањето за постојната услуга. Министерот успева да создаде впечаток дека нешто големо почнува, додека најважните прашања за примената остануваат за подоцна.
Одговорноста може да се измери многу поконкретно. Јавноста треба да добие податоци за цената на развојот и одржувањето, институциите што навистина се поврзани и постапките што граѓаните ги завршуваат целосно електронски. Потребни се и рокови за службите што сè уште бараат физички документ. Тие податоци би покажале колку административни чекори се отстранети и колку време навистина е заштедено.
Андоновски веќе има апликација што може да ја покаже. Сега треба да обезбеди држава што може да ја прифати. Додека граѓанинот ја носи пластичната лична карта за секој случај и сам проверува што важи на кој шалтер, „Министерство за дигитализиран ПР“ останува прилично точен опис на неговиот начин на промоција.
