Skip to content
Јавниот долг на Македонија достигна 10,73 милијарди евра, или 58,8 проценти од бруто-домашниот производ, но Владата уверува дека нема да ја надмине границата од 60 проценти. Во исто време, државата и следната година планира да потроши значително повеќе отколку што ќе собере во буџетот, отворајќи го прашањето колку е одржлива ваквата политика на задолжување.
Министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска изјави дека јавниот долг до крајот на 2026 и во текот на 2027 година ќе остане под 60 проценти од БДП. Според владините проекции, економијата следната година треба да порасне за 3,8 проценти, а инфлацијата да изнесува 3,2 проценти.
Но, зад оптимистичките очекувања стојат бројки што отвораат сериозни прашања. Според податоците за вториот квартал од 2026 година, јавниот долг веќе изнесува 58,8 проценти од БДП, што значи дека просторот до границата од 60 проценти е само 1,2 процентни поени.
Нови 45 милијарди денари дефицит
Предлог-буџетот за 2027 година предвидува приходи од 395,4 милијарди денари и расходи од 440,4 милијарди денари. Разликата од 45 милијарди денари, или околу 732 милиони евра, ќе треба да се финансира, главно преку задолжување.
Тоа значи дека државата и понатаму ќе троши повеќе отколку што прибира, додека истовремено треба да обезбеди средства за враќање на претходно преземените долгови.
Иако дел од новите заеми се користат за рефинансирање на постојните обврски и не претставуваат целосно дополнителен долг, ваквата зависност од пазарите на капитал носи ризици, особено доколку каматните стапки останат високи или економскиот раст биде понизок од очекуваниот.
Границата од 60 проценти не е гаранција за стабилност
Фактот дека јавниот долг се одржува под законската граница сам по себе не значи дека јавните финансии се безбедни. Важни се и трошоците за камати, роковите за отплата, структурата на задолжувањето и, пред сè, намената на позајмените средства.
Посебно загрижува што задолжувањето продолжува во период кога капиталните инвестиции се соочуваат со намалувања и предизвици во реализацијата. Тоа го отвора прашањето дали новите заеми навистина создаваат услови за поголема продуктивност и развој или сè повеќе служат за покривање на тековните буџетски потреби.
Економските анализи на Finance Think веќе предупредија дека фискалната консолидација е бавна, а дефицитот останува над претходно ветените нивоа. Дополнителна неизвесност создаваат и надворешните економски ризици.
Владата, од друга страна, тврди дека задолжувањето се движи според планираната динамика и дека со растот на економијата ќе се обезбеди постепено стабилизирање на јавниот долг.
Но, таквото сценарио во голема мера зависи од остварувањето на проектираниот раст од 3,8 проценти во 2027 година. Доколку економијата расте побавно или приходите потфрлат, просторот за одржување на долгот под 60 проценти би можел дополнително да се стесни.
Затоа, вистинското прашање веќе не е само дали јавниот долг ќе остане под 60 проценти од БДП, туку колку ќе чини неговото сервисирање, колку нови обврски ќе се создаваат и каква економска корист ќе имаат граѓаните од милијардите евра што државата ги должи.
